Iran Newspaper - فرهنگ و هنر

ساير محمدى
بيستمين دوره نمايشگاه بين المللى كتاب تهران به پايان رسيد. اما مقوله كتاب و كتابخوانى هرگز به پايان نمى رسد.
اميد است كه تغيير محل برگزارى نمايشگاه قشر جديدى از افراد جامعه را متوجه اين رويداد بزرگ فرهنگ كشور كرده باشد و گروهها و نسل هاى تازه اى را به سمت كتاب و مطالعه سوق بدهد. اما در ايام نمايشگاه آثار فراوانى براى نخستين بار منتشر شده اند كه متأسفانه هنوز نه فرصت اطلاع رسانى كامل پيرامون اين آثار دست داده و نه خبرنگاران حوزه كتاب به همه اطلاعات و اخبار اين حوزه اشراف پيدا كرده اند. ناگزير گزارش اين هفته بخشى از آثار منتشر شده را پوشش مى دهد. ضمن اين كه به دليل كمبودجا نتوانسته ايم كتاب هايى را كه در حوزه علوم انسانى و علوم اجتماعى منتشر شده اند، معرفى كنيم. پس اين دسته از آثار مى ماند براى هفته بعد.
شعر
«تيغ و ترمه و تغزل» چهارمين مجموعه شعر از سروده هاى زنده ياد حسين منزوى است كه از سوى انتشارات آفرينش براى نخستين بار چاپ و منتشر مى شود.
تمايز اين دفتر كه وجه غالب شعرهاى آن را غزل تشكيل مى دهد، توضيحاتى است كه شاعر در پانوشت هر شعر ارائه داده است؛ توضيحاتى كه سير انديشه و هدف او را نمايان مى كند. بخشى ديگر از سروده هاى اين دفتر شامل رباعى است. شعرهاى اين مجموعه را مهدى خطيبى براى چاپ فراهم آورده است.
«اسب سفيد وحشى» گزيده اشعار منوچهر آتشى است كه مؤسسه انتشارات نگاه منتشر كرده است. گلچين فعلى بخشى از درخشان ترين اشعار اين شاعر را تشكيل مى دهد كه در دوره هاى مختلف زندگى سروده و پيش از اين در دفترهايى چون آهنگ ديگر، آواز خاك، ديدار در فلق تا ريشه هاى شب منتشر شده بود.
«بانوى پنجره هاى بى تاب» پنجمين دفتر از اشعار پوران كاوه است كه از سوى انتشارات ابتكار نو چاپ و منتشر شده است. پوران كاوه در جديدترين سروده هاى خود هم به لحاظ زبان و تصوير و هم به لحاظ ايجاز در مقايسه با آثار گذشته اش چندگام به جلو برداشته است.
«دو منهاى يك صفر است در عشق» مجموعه هزار و يك دو بيتى از سروده هاى محمد شورگشتى است كه نشر حكمت رويش قم چاپ و منتشر كرده است. شاعر اين مجموعه پيش ازاين هم يك مجموعه شعر و يك مجموعه لالايى ها را منتشر كرده بود و هم اكنون نيز يك مجموعه از ترانه كودكانه و دو كتاب تحت عنوان قصه منظوم آماده انتشار دارد. رضا فياضى هنرمندى كه پنجمين دهه عمرش را سپرى مى كند در مقدمه مجموعه اشعار به نام «بازيگر» مى نويسد: شعر را به شكل حرفه اى دنبال نمى كنم. هروقت دلم بگيرد يا حادثه اى قلبم را بلرزاند به سراغ شعر مى روم. براى بچه ها قصه و ترانه گفته ام اما بيشتر از چاپ، نمايشنامه و مجموعه هاى تلويزيونى نوشته و كارگردانى كرده ام. كتاب «بازيگر» او شامل اشعار سپيدى است كه در فاصله سال هاى ۵۱ تا ۸۵ سروده شده است.شعرهاى فياضى در قالب سپيد اغلب روايى و خطابى است و از عناصر و پديده هاى طبيعت اطراف خود نهايت بهره را مى برد. ناشر اين مجموعه نشر ورجاوند است.
عبدالعلى دستغيب منتقد و شاعر سرشناس كشور يك مجموعه ۵ جلدى در نقد و بررسى اشعار۵ تن از شاعران معاصر نوشته و انتشارات آميتيس آن را چاپ و منتشر كرده است.
«پيام آور اميد و آزادى» عنوان كتابى است كه در نقد و تحليل اشعار نيما يوشيج نوشته شده، «شاعر شكست» در نقد و تحليل اشعار مهدى اخوان ثالث، «باغ سبز شعر» در نقد و تحليل اشعار سهراب سپهرى و... دستغيب معتقد است كه تحليل وضع كنونى شعر ايران بى توجه به شعر شاعران بزرگ معاصر - نيما، اخوان، سپهرى و... - ناممكن به نظر مى رسد.
داستان، رمان
«لنترانى» رمانى به قلم عباس خيرخواه است كه براساس يك ماجراى واقعى تأليف شده است. داستان جوان پراستعدادى كه براى كسب علم و معرفت به خارج از كشور مهاجرت مى كند. جوانى كه در ميان اعضاى خانواده احساس كمبود مى كند و اعتمادبه نفس خود را ازدست داده است. اين رمان را نشر ذهن آويز منتشر كرده است. كتاب ديگر اين مؤسسه انتشاراتى باز رمانى از عباس خيرخواه است به نام «مادر شوهر، مادر زن، مادر» كه براساس يك ماجراى واقعى نوشته شده است. نويسنده داستان اين اثرش را هنگامى كه براى تهيه گزارش به مجتمع قضايى خانواده رفته بود، شكار كرده است. داستان دخالت بجا يا بى جاى بزرگ ترها در زندگى خصوصى فرزندان خود كه سال هاى اول زندگى مشترك را تجربه مى كنند. «گزارش يك آدم ربايى» يكى از مشهورترين رمان هاى گارسيا ماركز نويسنده معروف كلمبيايى است كه با ترجمه كيومرث پارساى از سوى نشر علم به بازار آمد. البته ترجمه هاى ديگرى هم سال ها قبل از اين اثر منتشر شده بود كه در بازار نيست. پارساى فعالانه به ترجمه مجدد آثار نويسندگان آمريكاى لاتين مشغول است. نشر علم رمان «نانون» اثر معروف ژرژساند نويسنده فرانسوى را با ترجمه قاسم صنعوى چاپ و منتشر كرده است. ژرژ ساند نويسنده اى جنجالى بود كه حدود ۱۰ سال را با شوپن آهنگساز برجسته سركرد. و داستايوفسكى او را به لحاظ قدرت ذهن و استعدادش، يگانه و تاريخى توصيف مى كند. «نانون» يكى از برجسته ترين رمان هاى اين نويسنده است. «مرهمى به زخم كهنه» نام جديدترين رمان حسن كريم پور است كه نشر علم به بازار فرستاد. كريم پور دراين رمان داستان پرفراز و نشيب زندگى مردى را روايت مى كند كه درجريان يكى از سفرهايش به لندن با او آشنا شده است. مردى كه از هيچ به همه چيز رسيده است. «زردها» مجموعه ۹ داستان كوتاه به قلم چون چان به نويسنده چينى مقيم انگلستان است كه نخستين بار در سال ۱۹۴۶ به زبان انگليسى منتشر شده است و زنده ياد حسن پستا آن را به زبان فارسى ترجمه و انتشارات زمستان چاپ و منتشر كرده است. حسن پستا كه سال ها پيش رمان «خانواده پاسكوال دوآرته» را ترجمه كرده بود، سال ۱۳۸۰ در تهران درگذشت. «زردها» شايد آخرين داستان هايى باشد كه پستا ترجمه كرده بود. «بچه هاى مدرسه» نوشته عبدالرضا داديار شامل يك داستان بلند و يك داستان كوتاه است كه نويسنده در مقدمه اشاره مى كند خاطراتى واقعى هستند از گروهى از معلمان كه در يكى از محروم ترين مناطق تهران به تدريس مشغول بودند. البته اين وقايع در سال ۵۴ اتفاق افتاده است.
ناشر «بچه هاى مدرسه» نشر ورجاوند است.
«الهه آتش» نوشته بهناز رستمى، داستانى است كه ساختى افسانه گونه دارد و تضاد خير و شر و يا سياهى ها و شرارت هاى انسان امروز را در كنار مهربانى ها و گذشت ها روايت مى كند. ناشر كتاب «الهه آتش» انتشارات آفرينش است. انتشارات آفرينش رمانى به نام «ناصرالدين شاه زن ذليل» را به قلم ايرج بقايى كرمانى منتشر كرده است كه داستان زندگى او را در قالب طنز روايت مى كند. ايرج بقايى پيش ازاين هم چند كتاب طنز مانند «كشورگشايان قاجار» و «شاه سلطان حسين جنگجو» و «چنگيزخان مهربان» را منتشر كرده بود. «ناصرالدين شاه زن ذليل» در شانزده فصل در ۵۵۰ صفحه نوشته شده است. «مانى پيامبر صلح و دوستى» اثرى به قلم امين مألوف است كه ماه منير مينوى آن را به فارسى ترجمه كرده و انتشارات بهجت چاپ و منتشر كرده است. اين كتاب نه تاريخ است نه زندگينامه. داستانى است زيبا نيمه تخيلى و نيمه تاريخى كه امين مألوف نويسنده مشهور و لبنانى الاصل فرانسوى آن را نوشته است. اين كتاب پيش از اين با عنوان «باغ هاى روشنايى» هم ترجمه و منتشر شده است. «نيم زندگى» رمانى است به قلم وسى نايپل نويسنده اهل ترينيداد مقيم انگليس كه در سال ۲۰۰۱ برنده جايزه ادبى نوبل شده و آثارى چون «خانه آقاى بيسواس» و «درخم رودخانه» از او به فارسى منتشر شده است. رمان «نيم زندگى» محيط استعمارزده كشورى فرضى را چنان به روشنى تصوير مى كند كه خواننده درمى يابد حضور سرباز اشغالگر خارجى در يك كشور چقدر موجب گسترش فساد، ظلم و سقوط اخلاقى مقام هاى دولتى مى شود. درواقع اين رمان نشان مى دهد كه ادبيات متعهد چه معنايى دارد و چطور مى تواند بدون شعار زدگى و جانبدارى مستقيم ايدئولوژيكى اذهان را نسبت به ماهيت استعمار و اشتغال نظامى كشورها از سوى ابرقدرت ها روشن كند.
اين رمان را پرى آزرم وند (مختارى) ترجمه كرده و ناشر آن انتشارات كتاب روشن است. «كامليا» نام رمانى از نورا رابرتس با ترجمه مهين قهرمان است كه نشر ورجاوند چاپ و منتشر كرده است.
اين رمان داستان زندگى كامليا دى كوردينا شاهزاده از يك خانواده سلطنتى در كشور كوردينا (كشورى كوچك در اروپا) است كه در قالب رمانى جذاب روايت مى شود. «دنيا باربارا» مطرح ترين رمان كشور ونزوئلا به قلم رومولوگايه گوس است كه اين نويسنده نيز از جايگاه والايى دركشورش برخوردار است. رمان فوق يكى از متون درسى در مدارس ونزوئلاست و به توصيف مناطقى از اين كشور و مردمانى با خصوصيات ويژه و زنانى آزاد و جنگجو مى پردازد.
رمان «دنيا باربارا» با برگردان نازنين نوذرى از سوى انتشارات نوروزهنر منتشر شده است. «سردلبران» نام كتابى به قلم دكتر حسن ذوالفقارى است كه به معرفى چهره هاى ادب معاصر ايران مى پردازد.
درواقع ذوالفقارى در اين كتاب در ۴۰ تك نگارى شرح حال، معرفى آثار، سبك و شيوه و نمونه هايى از آثار و نوشته هاى ۴۰ تن از پژوهشگران، اديبان و شاعران و نويسندگان يكصدسال اخير را به ترتيب سال تولد آن ها معرفى مى كند؛ ناز اديب پيشاورى و شمس العلما گرگانى تا كيومرث صابرى و سيدحسن حسينى.
«سياه، سفيد» مجموعه آثار ۹ تن از هنرمندان است كه آثارشان را در نگارخانه لانه به تماشا گذاشته بودند. توجه به آثار اين هنرمندان كه در اين كتاب معرفى شده اند ابعاد متفاوت نقاشى امروز ايران را آشكار مى كند. حضور چند نسل دركنار هم هركدام با سبك و شيوه اى متفاوت، كتاب «سياه، سفيد» را به مثابه فرصتى استثنايى از جلوه هاى نقاشى معاصر ايران پيش روى علاقه مندان قرار مى دهد. اين كتاب به اهتمام احمدرضا دالوند فراهم آمده و نگارخانه لاله با همكارى سازمان فرهنگى هنرى شهردارى تهران آن را منتشر كرده است. مصطفى جنتى عطايى مجموعه اى از نمايشنامه هاى راديويى از نويسندگان برجسته جوان را ترجمه كرده و در ۵ جلد كتاب براى نخستين بار چاپ و منتشر كرده است.
«هتل مرگ» نام نمايشنامه اى از آندره موروا نخستين كتاب از اين مجموعه را تشكيل مى دهد.
«حس هفتم» نمايشنامه اى از ردسرلينگ و «اين قلب تنها» نمايشنامه اى از آرچ اوبولر، «راز» نمايشنامه اى از جان مور تيمر كتاب هاى بعدى اين مجموعه را مى سازند. آخرين كتاب اين مجموعه دو نمايشنامه را دربرمى گيرد، «آخرين بازمانده خانواده گريرسن» اثر ويليام فاكنر و «گاوصندوق» اثر اوهنرى در يك كتاب آمده اند. ترجمه و تنظيم راديويى اين مجموعه را مصطفى جنتى عطايى به عهده داشته و ناشر كتاب ها نشر كبوتر است.