مؤسسه ماركت اوراكل با اشاره به طرح سهميه بندى كردن بنزين در ايران اعلام كرد: ۳۸ درصد از بودجه سالانه دولت ايران به يارانه بنزين اختصاص مى يابد كه اين امر در جهان منحصر به فرد است.
ايران از نظر ارائه بنزين ارزان سومين كشور و از نظر ميزان يارانه پرداختى به اين كالا نخستين كشور در ميان كشورهاى جهان است.
پر كردن باك ۵۰ ليترى خودرويى مثل هوندا در ايران ۴‎/۵ دلار براى راننده آن هزينه در بردارد.به عبارت ديگر قيمت هر ليتر بنزين در ايران ۱۰ سنت است.اين در حالى است كه در كشورى مثل آمريكا باك بنزين هوندا براى پركردن مستلزم پرداخت ۴۰ دلار است. در ميان كشورهاى جهان، تركمنستان و ونزوئلا از نظر ارزان بودن قيمت بنزين به ترتيب در جايگاه هاى اول و دوم قرار دارند.۵۰ ليتر بنزين در تركمنستان ۱‎/۰۶ دلار و در ونزوئلا ۱‎/۴۵ دلار قيمت دارد.پس از ايران كه در جايگاه سوم از اين نظر قرار گرفته است عربستان با ۸‎/۰۵ دلار براى ۵۰ ليتر بنزين در جايگاه چهارم قرار گرفته است.
تركيه با ۹۳‎/۹۸ دلار براى هر ۵۰ ليتر يكى از گران ترين كشورهاى جهان از نظر قيمت بنزين محسوب مى شود. بر اساس گزارش ماركت اوراكل اگر چه ايران از نظر قيمت بنزين در جايگاه سوم جهان قرار دارد از نظر ميزان بارى كه از اين ناحيه بر بودجه دولت سنگينى مى كند با فاصله زياد نسبت به ديگر كشورها در مقام نخست ايستاده است.
بر اساس برآوردها به طور متوسط ۳۸ درصد از كل بودجه دولت ايران صرف اعطاى يارانه به بنزين مى شود.پس از ايران، ونزوئلا با اختصاص ۲۸ درصد از بودجه خود به يارانه بنزين در جايگاه دوم از اين نظر و مصر با ۲۵ درصد در جايگاه سوم قرار دارد.ميزان يارانه بنزين به بودجه سالانه در كشورهاى سوريه،عربستان و اندونزى نيز به ترتيب ۱۷ ۱۰، و ۲ درصد است.

آتوسا دينياريان
دكمه ماشين حساب را تند و تند فشار مى دهد و سرانجام مى گويد: ۳ هزار و ۸۰۰ميلياردتومان، اين ارزش انرژى برقابى سالانه است كه كشور مى تواند داشته باشد، اين يعنى يك ثروت خدادادى و ثروتى كه دراختيار است و ما هنوز از همه آن استفاده نكرده ايم ولى اميدواريم كه تا سال ۱۴۰۰ از كل ظرفيت انرژى برقابى كشور استفاده شود.استفاده از انرژى برقابى، سال هاست كه دركشورهاى ديگر موردتوجه قرارگرفته است به طورى كه اكثر كشورها كليه سدها و نيروگاه هاى قابل بهره بردارى در اين راستا را احداث كرده اند. اگرچه استفاده از اين انرژى از قبل از انقلاب اسلامى موردتوجه بوده است. ولى عملاً هنوز ظرفيت انرژى برقابى كشور ۶ هزار و ۵۵۰ مگاوات است.با دكتر على آبادى مشاور وزير نيرو و مديرعامل شركت توسعه منابع آب و نيروى ايران در زمينه وضعيت فعلى و چشم انداز آينده استفاده از ظرفيت انرژى برقابى كشور به گفت وگو نشسته ايم.
آقاى دكتر، فعاليت عمده شما متمركز است بر ساخت سد و نيروگاه و استفاده از انرژى برقابى، باتوجه به شرايط كشور تا چه حد استفاده از اين انرژى را لازم مى دانيد؟
واقعيت اين است كه ايران كشورى خشك است به گونه اى كه حتى منابع آبى و بارش هاى آسمانى در سرزمين ما درست توزيع نشده است.
به عبارتى مى توان گفت اگر دو رشته كوه زاگرس و البرز را درنظر بگيريد عمدتاً منابع آبى كشور در نواحى اين دو رشته كوه محدود است و بيشتر سرزمين ايران در واقع خشك و نيمه خشك است.
به تعبير ديگر مى توان گفت: منابع آبى ما در يك سوم سرزمين مان توزيع شده است. اين ويژگى سبب شده كه ما درواقع نيازمند اين باشيم كه تمام توانمان را بسيج كنيم و بتوانيم از ظرفيت حداقلى كه الآن دراختيار ماست، حداكثر استفاده را بكنيم. به عبارتى استحصال آب، هدف نخست است. موضوع ديگر اين كه از كل منابع آب كشور هم بخش هايى به دريا مى ريزد و بخش هايى از آن به صورت منابع زيرزمينى ذخيره مى شود. البته بخشى هم تبخير و بخشى ازاين منابع نيز ازكشور خارج مى شود و بنابراين ما بايد تمام توانمان را متمركز كنيم تا اين منابع آبى را در كل كشور ذخيره و از آن بيشترين ميزان استفاده را بكنيم. درست است كه ما كشور كم آبى هستيم. ولى وجود همين دو رشته كوه باعث شده آبى كه به صورت برف يا نزولات جوى روى كوه ها مى ريزد به علت وجود شيب و ارتفاع همين كوه ها توان توليد انرژى را داشته باشد. درحقيقت اين مزيت ممتاز را خداوند به ما داده تا بتوانيم با وجود اين دو رشته كوه در مقايسه با خيلى از كشورها از انرژى برقابى نسبتاً خوبى بهره مند شويم وقطعاً بايد از اين مزيت خدادادى بيشترين استفاده را بكنيم.
ظرفيت بالقوه ايران در استفاده از انرژى برقابى چقدر تخمين زده مى شود؟
تخمين زده شده كه ما ۶۰ هزار گيگا وات ساعت انرژى برقابى استحصال كنيم. اگر ما بخواهيم اين ۶۰ هزار گيگاوات ساعت را با وضعيت توليد انرژى امروز كشور مقايسه بكنيم تقريباً حدود يك سوم انرژى توليدى كشور در شرايط كنونى است و اين ظرفيت بى نظيرى براى توليد انرژى برق در ايران است.
اگر نرخ برقى كه امسال در لايحه بودجه تعيين شده يعنى حدود ۶۴ تومان براى هركيلووات - اگرچه به نظر من در مقايسه با رقم قبلى خيلى خوب است ولى هنوز هم قيمت واقعى نيست - مى بينيم كه ارزش اقتصادى ظرفيت برقابى كه مى تواند در كشور وجودداشته باشد يعنى اين ۶۰ هزارگيگاوات، چيزى درحدود ۳ هزار و ۸۰۰ميلياردتومان در سال است. در واقع ما اين قدر ثروت خدادادى داريم كه مى توانيم آن را استحصال كنيم اين مثل يك منبع انرژى تجديدپذير خدادادى و يا يك چاه نفت دائمى است. ضمن اين كه ما هر ساله شاهد سيلاب هاى مخرب بويژه در مناطق جنوبى كشور هستيم و با ساخت سدها مى توان از وقوع سيل و خسارت هاى ميليونى ناشى از آن در اين مناطق هم پيشگيرى كرد.
در حال حاضر وضعيت كشورهاى ديگر بويژه كشورهاى منطقه در استفاده از انرژى برقابى چگونه است؟
آمارها نشان مى دهد ۲۲‎/۵درصد انرژى برقابى در اروپا، ۲۱‎/۵ درصد در آمريكاى شمالى و مركزى و ۳۵ درصد در آسيا (كه عمدتاً شامل كشورهايى مثل چين و روسيه است كه از همه ظرفيت برقابى شان به خوبى استفاده كرده اند) توليد مى شود. در واقع امروزه در اروپا رودخانه اى را نمى بينيم كه سازه و نيروگاه برقابى بر روى آن ساخته نشده باشد. اين مقايسه ثابت مى كند كه تقريباً همه كشورهاى پيشرفته از سال ها قبل از همه ظرفيت برقابى خود استفاده كرده اند و از اين رو ما نيز در ايران بايد بسيار جدى به بحث توليد و استفاده از انرژى برقابى بپردازيم.
روند توليد انرژى برقابى در كشور در سال هاى گذشته چگونه بوده و اكنون درچه جايگاهى هستيم؟
تا قبل از انقلاب ظرفيت توليد نيروگاه هاى آبى كشور ۱۸۰۰مگاوات بود كه اين رقم چيزى در حدود ۳۰ درصد ظرفيت برق توليدى كشور در آن زمان را تشكيل مى داد. بعد از انقلاب بويژه سال هاى بعد از جنگ تحميلى در كشور توسعه صنعتى و اجتماعى اتفاق افتاد، روستاها و شهرهاى زيادى برقدار شدند به طورى كه امروز تقريباً تمام مناطق كشور برقدار هستند. با اين وجود ظرفيت برقابى كشور به اين ميزان توسعه نيافته است، سرعت تقاضاى برق اين قدر سريع بوده كه با سرعت ساخت نيروگاه برقابى در كشور تناسب نداشته است. لذا سعى شد كه روش سريع ترى انتخاب شود و چون كشور داراى سوخت گاز و ساير انواع انرژى فسيلى بود به سمت ايجاد نيروگاه هاى سوختى براى توليد برق رفته ايم. اگرچه سرمايه گذارى در حوزه ساخت نيروگاه هاى برقابى كماكان ادامه داشته است. آمارها نشان مى دهد تا پايان برنامه اول ظرفيت انرژى برقابى كشور به هزار و ۹۵۳ مگاوات و در پايان برنامه دوم به ۲ هزار مگاوات رسيده است. با اقدامات انجام شده تا پايان سال۸۳ كه سال پايانى برنامه سوم توسعه بود ظرفيت توليد نيروگاه هاى آبى كشور به حدود ۵ هزار و ۱۲ مگاوات رسيد و اين ميزان در سال هاى اخير به ۶ هزار و ۵۵۰ مگاوات ساعت افزايش پيدا كرده است. ضمن اين كه فكر مى كنم با برنامه ريزى صورت گرفته تا پايان برنامه چهارم بتوانيم به ۱۱ هزار و ۳۰۰ مگاوات برسيم و برنامه داريم تا پايان سال۱۴۰۰ از همه ظرفيت برقابى كشور به جز نيروگاه هاى تلمبه ذخيره اى استفاده و ۲۶ هزار مگاوات برق به دست آوريم.
برخى از كارشناسان معتقدند استفاده از انرژى برقابى و ساخت نيروگاه هاى برقابى در كشور بسيار گران و به صرفه نيست. نظر شما چيست؟
شايد تصور شود چون براى ساخت اين نيروگاه ها نياز به سرمايه گذارى اوليه زياد است قيمت برق توليدى آن هم گران است اما بايد ببينيم يك نيروگاه چقدر عمر مى كند و بعد چقدر هزينه نگهدارى وسوخت دارد و نهايتاً بعد از اين دوعامل، سرمايه گذارى انجام شده چقدر بازگشت دارد. الآن چون در كشور ما سوخت فسيلى قيمت واقعى ندارد قطعاً همه سرمايه گذاران علاقه مندند كه در نيروگاه هاى گازى و حرارتى سرمايه گذارى كنند ولى زمانى كه ارزش واقعى سوخت را در نظر بگيريم مشخص مى شود كه استفاده از نيروگاه هاى برقابى كاملاً منطقى است. از سوى ديگر در نيروگاه هاى برقابى فقط به برق دسترسى پيدا نمى كنيد بلكه به مخزن آب نيز دسترسى پيدا مى كنيد. وقتى فوايد و مزيت هاى زياد نيروگاه هاى آبى را كنار هم مى گذاريم مى بينيم منافع انرژى برقابى آنقدر بالا است كه نمى توان آن را با ساير نيروگاه ها مقايسه كرد.
اگر قرار باشد با عدد مقايسه كنيم سرمايه گذارى براى توليد هر كيلو وات ساعت برق در نيروگاه هاى برقابى چقدر است؟ نيروگاه هاى حرارتى چقدر؟
اگر بخواهيم با توجه به شرايط كنونى مقايسه كنيم تقريباً به ازاى هر كيلووات برقابى بين ۵۰۰ تا ۱۲۰۰ دلار، سرمايه گذارى لازم است، در حالى كه در حال حاضر براى نيروگاه هاى حرارتى اين رقم بين ۲۵۰ تا ۶۰۰ دلار است چون سوخت يارانه اى و به قيمت غيرواقعى دريافت مى كنند با مقايسه اين اعداد ممكن است هر كسى فى البداهه احساس كند كه انرژى برقابى گرانتر است. اما بايد در نظر گرفت نيروگاه هاى حرارتى از سوخت خيلى ارزشمند نفت و يا گاز استفاده مى كنند. قيمت هر كيلووات برق توليد شده از محل اين نيروگاه ها فقط معادل سوختش حدود ۹ سنت مى شود. البته اگر بتوانيم نيروگاه هاى حرارتى را به روش هاى توسعه يافته استفاده كنيم مثل CHP يعنى روش هايى كه ما بتوانيم از گرماى آن هم استفاده كنيم طبعاً راندمان آنها خيلى بهتر مى شود ولى در حال حاضر ما از اين روش ها در كشور استفاده نمى كنيم. بهترين روشى كه الآن مورد استفاده قرار مى گيرد روش سيكل تركيبى است كه با استفاده از آن توانستيم راندمان را تا حدود ۵۰ درصد بالا ببريم. اما به هر حال به نظرم اگر هدف صرفاً توليد برق باشد، برق نيروگاه هاى برقابى از اين جهت بسيار ممتاز و به نظرم اقتصادى است.
در حال حاضر مهمترين طرح هاى سدسازى كه در دست ساخت داريد، چه طرح هايى است و پيشرفت فيزيكى هر طرح را هم بفرماييد؟
سد و نيروگاه گتوند عليا، سد و نيروگاه كارون،۴ سد و نيروگاه سياه بيشه، سد و نيروگاه رودبار لرستان، نيروگاه آبى لوارك، نيروگاه زنجيره اى ياسوج و طرح توسعه نيروگاه مسجدسليمان در حال حاضر از جمله طرح هاى مهمى هستند كه ما در دست ساخت داريم. سد گتوند، به عنوان بزرگترين سامانه برقابى كشور با بيشترين مزيت در استان خوزستان و در نزديكى شهرستان شوشتر در حال ساخت است. اين سد عظيم نزديك به ۵ ميليارد متر مكعب مخزن بزرگ آب براى كشور و استان خوزستان ايجاد مى كند و ما اميدوار هستيم با ساخت اين سد و سد كارون ۴ تقريباً استان خوزستان از سيلاب هاى رودخانه كارون رهايى يابد. اين سد با ۵ ميليارد متر مكعب مخزن و ۴ هزار و ۲۵۰ گيگاوات ساعت انرژى برقابى بزرگترين نيروگاه برقابى كشور نيز هست. اعتبار در نظر گرفته شده براى اين پروژه در حدود ۱۲۰۰ ميليارد تومان است و فقط به دليل عدم تأمين منابع مالى ساخت آن تا به الآن طولانى شده است.
اين سد كى آبگيرى مى شود و الآن چند درصد كار اجرايى آن انجام شده است؟
۵۰ درصد طرح گتوند تاكنون اجرا شده و ۵۰ درصد آن باقى مانده است. اما اين ۵۰ درصد باقى مانده در زمان زودترى تمام مى شود. فكر مى كنم اگر منابع مالى به موقع تأمين شود، حتماً گتوند در سال ۱۳۸۸ آبگيرى خواهد شد.
طرح بعدى، طرح كارون ۴ است كه در استان چهارمحال و بختيارى و بر روى رودخانه كارون در حال ساخت است. سدكارون ۴ با ارتفاع ۲۲۵ متر از پى بلندترين سد بتونى در دست ساخت كشور است. نوع اين سد بتونى دو قوسى نازك است و روى سد كارون ،۴ ۱۰۰۰ مگاوات نيروگاه نصب مى شود. پيش بينى مى شود تقريباً اواخر سال آينده كارون۴ به مرحله اى برسد كه بتوانيم از ابتداى سال ۱۳۸۸ آبگيرى آن را آغاز كنيم.
طرح ديگر، طرح سيمره است. طرح سيمره در استان ايلام قرار دارد. براى اين سد ۲ مأموريت در نظر گرفته شده يك مأموريت تلمبه ذخيره اى كه الآن در دست مطالعه است و يك مأموريت مخزنى - جريانى كه حدوداً ۴۸۰ مگاوات برق توليد مى كند. اين پروژه با اهميت به دليل اين كه در نزديكى مرز عراق است فرصت خيلى خوبى را براى صادرات برق به عراق براى ما فراهم مى كند. در حال حاضر پيشرفت فيزيكى اين طرح حدود ۴۵ تا ۵۰ درصد است. آخرين پروژه با اين درصد پيشرفت، پروژه سد و نيروگاه تلمبه ذخيره اى سياه بيشه است. سد سياه بيشه در استان مازندران است كه يك نيروگاه ۱۰۰۰ مگاواتى هم دارد.
پيشرفت فيزيكى اين طرح هم بين ۴۵ تا ۵۰ درصد است. اين ۴ پروژه اى كه عنوان شد در دولت نهم به عنوان طرح هاى ويژه مصوب شده اند.
در مورد طرح ساخت سد و نيروگاه رودبار لرستان بفرماييد. قرار بود اين طرح با سرمايه گذارى خارجى اجرا شود به كجا رسيد؟
در طرح سد و نيروگاه رودبار لرستان تاكنون حدوداً ۵۰۰ ميليارد ريال سرمايه گذارى شده و به مرحله اى رسيده كه به شدت به پول نياز دارد. برنامه ما اين است كه با استفاده از منابع خارجى اين طرح را به نتيجه برسانيم. در اين راستا هم اكنون يك كنسرسيوم ايرانى و چينى تشكيل شده، كه طرف چينى تأمين كننده مالى و طرف ايرانى مسئول اجراى آن است. اميدواريم با تأمين مالى به موقع از سوى طرف چينى اين پروژه طبق زمان بندى پايان پذيرد.
مدت هاست صحبت از ساخت سد بختيارى به عنوان بزرگترين سد كشور است. بالاخره كلنگ اين سد زده مى شود؟
طرح سد بختيارى با ۳۱۵ متر ارتفاع بلندترين سد بتونى دو قوسى دنيا خواهد بود. اين سد با ۱۵۰۰ مگاوات نيروگاه از بزرگترين نيروگاه هاى برقابى كشور است. موقعيت ممتازى كه كوه هاى زاگرس در آنجا ايجاد كرده اند اين فرصت را به وجود آورده تا ما بتوانيم اين سد را ايجاد كنيم. از سوى ديگر در حقيقت حيات سد دز به سد بختيارى بستگى دارد. حجم رسوباتى كه پشت سد دز انباشته شده به سرعت مخزن اين سد را متأثر خواهدكرد. لذا ايجاد سد بختيارى مى تواند كمك عظيمى به سد دز باشد و اين مزيت شايد كمتر از مزيت هاى قبلى اش نباشد. با توجه به مشكلات تأمين مالى، برنامه ريزى اين شركت اين است كه اين طرح را با روش تأمين مالى از طرف سرمايه گذاران داخلى يا خارجى اجرا كنيم.
آيا سرمايه گذاران داخلى تمايلى براى مشاركت در اجراى طرح ها به ويژه اين طرح دارند؟
بله الآن تأمين كنندگانى از داخل پيدا شده اند كه علاقه مندند به دليل افزايش قيمت سوخت، اين طرح ها را اجرا كنند، چون وقتى كه سوخت گران تر مى شود ارزش اقتصادى نيروگاه هاى آبى بيشتر نمايان مى شود. تأمين كننده هاى مالى خوبى در كشور پيدا شده اند كه مايلند در اين طرح ها سرمايه گذارى بكنند، همچنين سرمايه گذارانى از كشورهاى چين، تركيه، مالزى و بعضى كشورهاى همسايه علاقه مند به سرمايه گذارى دراين طرح هاهستندكه مشغول مذاكره با آنهاهستيم.
تا چه حد به نتيجه مذاكرات خوشبين هستيد؟
اولاً در مورد طرح بختيارى تا براى اين طرح تأمين كننده مطمئن مالى پيدا نكنيم كلنگ آن رانمى زنيم. اما در كل ما معتقد هستيم كه طرح هاى عمرانى اگر تأمين مالى نشوند تورم زا هستند براى اين طرح هاى ثروت ساز اقتضا مى كند كه دوره سرمايه گذاريشان راكوتاه كنيم تا بتوانيم دوره منفعت را زودتر به وجود بياوريم. در حال حاضر بامذاكراتى كه در حال انجام است اميدواريم باكمك بانكهاى داخلى روش ديگرى را براى تأمين مالى پيدا كنيم. دولت در سال ۸۵ آئين نامه اى را به تصويب رساندكه به ما اجازه مى دهد با همكارى بانك هاى داخلى، گشايش اعتبار اسنادى ريالى براى طرحها ايجاد بكنيم. اگر اين حساب اعتبار اسنادى ريالى در بانك هاى داخلى گشايش بشودحركت بسيار بااهميتى خواهد بود. اگر اين اتفاق بيفتد در حقيقت بانكها سرمايه گذارى مى كنند، مثل اوراق مشاركت. در حقيقت خود بانكها تأمين كننده پول هستندو مردم هم مى توانند سرمايه گذارى بكنند و سهام دار بشوند.
اين اقدام درچه مرحله اى است؟
آئين نامه اين روش به تأييد دولت رسيده است و در حال تهيه دستورالعمل ها است كه اگر اين انجام بشود به نظر من انقلاب بزرگى در اجراى طرح هاى عمرانى كشور خواهد بود.امسال همچنين فروش اوراق مشاركت خواهيم داشت و پيش بينى مى كنيم كه بين ۳۰۰ تا ۵۰۰ ميلياردتومان براى طرح هاى برقابى اوراق مشاركت بفروشيم (يعنى بيش از سه برابر سنوات گذشته) ضمن اين كه ما براى تأمين مالى روش هاى ديگرى را نيز دنبال مى كنيم.
لطفاً در مورد روش هاى جديدى كه مى گوييد كمى توضيح دهيد؟
مثلاً ساخت نيروگاه هاى برقابى را از ساخت سدها جدا كنيم. ساخت سد را برعهده دولت بگذاريم و ساخت نيروگاه را بتوانيم در واقع با استفاده از سرمايه گذار داخلى يا رفتن در بورس و استفاده از منابعى كه در بورس مى شود پيدا كرد به اجرا برسانيم.
برگرديم به طرح بختيارى برآوردتان براى سرمايه گذارى در طرح بختيارى چقدر است.
1500ميليارد تومان.
چه طرح هايى راامسال اجرايى خواهيد كرد؟
برنامه داريم به روى رودخانه خرسان در استان چهارمحال و بختيارى سه سد به نام هاى خرسان ،۱ خرسان ۲ و خرسان ۳ را اجرا كنيم. طرح خرسان۳ به زودى آماده مى شودكه اميدواريم از طريق تأمين فاينانس بتوانيم آن را به مرحله اجرا دربياوريم.
طرح خرسان ۳ در واقع نخستين سدى است كه روى رودخانه خرسان ساخته خواهد شد. نوع سد بتنى دوقوسى با ارتفاع ۱۷۵ متر و مخزن آن معادل ۸۰۰ميليون مترمكعب خواهد بود كه مى توانددر كنترل سيلاب كارون مؤثر باشد. حدوداً ۳۰۰مگاوات نيروگاه روى سدنصب مى شود و نزديك به ۱۰۰۰ گيگاوات ساعت هم برق توليد مى كند كه جزو نيروگاه هاى بزرگ كشور به حساب مى آيد.
طرح بعدى ، طرح ارس است. طرح ارس كه در واقع دو نيروگاه يعنى يكى در خاك ايران و يكى در خاك ارمنستان است، از نظر مطالعات رو به اتمام است و موافقتنامه احداث آن بين دولت ايران و دولت ارمنستان به امضا رسيده است. درخاك ايران مطالعات تمام شده و در خاك ارمنستان به زودى مطالعاتش خاتمه پيدا خواهد كرد. بعد از اين كه مجوز محيط زيست اخذ شد اميدواريم امسال بتوانيم اين طرح را با سرمايه گذارى از طريق بانك توسعه صادرات و يا منبع ديگرى كه دولت معرفى مى كند اجرا كنيم.
درحوزه رودخانه زاب در غرب كشور نيز امسال طرح سد و نيروگاه سردشت را اجرايى خواهيم كرد. علاوه براين سد داريان را بر روى رودخانه سيروان با حدود ۱۲۰ مگاوات نيروگاه داريم كه با استفاده ازمنابع عمومى امسال اجرايى خواهد شد. علاوه بر اين طرح هاى تأمين آب و نيروگاه سدهاى ژاوه و آزاد هم در استان كردستان امسال وارد فاز اجرايى شده اند.
در مورد طرح هاى مطالعاتى درحال حاضر چه طرح هايى را در دست داريد؟
ما در حال حاضر ۱۶ مگاوات نيروگاه مخزنى يا جريانى و پنج هزار مگاوات نيروگاه تلمبه - ذخيره در دست مطالعه داريم. كشور ما واقعاً براى تأمين پايدارى شبكه برق كشور و تنظيم منحنى مصرف بويژه در ساعات اوج مصرف به اين نيروگاه ها نيازمند است.
استقبال و حضور سرمايه گذاران خارجى در طرح ها در حال حاضر چگونه است؟
سرمايه گذاران خارجى هميشه مى خواهند در اين طرح هاى منفعت دار سرمايه گذارى بكنند، متأسفانه گاهى اوقات برخى مسائل تأثير مى گذارد گاهى مثبت و گاهى منفى. سرمايه گذاران ما در داخل كشور، پول هاى سرگردان فراوانى دارند. چقدر خوب است كه ما بتوانيم اين پول ها را به سمت اين بازار ذيقيمت و ملى كه منفعت عظيمى براى مردم خواهد داشت و از جمله كارهاى خير و عمل صالح است سوق دهيم.
الآن استقبال از اين مسأله چگونه است؟
ببينيد در بحث جذب سرمايه گذارى تا الآن يك سرى موانع قانونى داشتيم كه اين موانع قانونى برطرف شده و از وقتى كه اين موانع برطرف شده استقبال نسبتاً خوب بوده. همين الآن ما مشغول مذاكره با يك مؤسسه ايرانى هستيم كه علاقه مند است در طرح بختيارى سرمايه گذارى كند.
آقاى دكتر در مورد بحث ميراث فرهنگى و سدسازى كه الآن بحث خيلى داغى هم هست كمى توضيح دهيد آيا در طرح هايى كه الآن داريد مطالعه مى كنيد يا در دست ساخت داريد مطالعات ميراث فرهنگى منطقه اى صورت گرفته است؟
اين بحث خيلى مهمى است. ما يك كشور كهن هستيم. در اين سرزمين تمدن هاى قديمى بسيارى زندگى مى كرده اند و هزاران سال تمدن در اين كشور وجود داشته است. از طرف ديگر ما در عصر حاضر نمى توانيم برق و آب هم نداشته باشيم. براى هر پروژه عمرانى خواه ناخواه به بخشى از طبيعت يا زمين صدمه وارد مى شود. مثلاً جاده. مگر مى شود جاده اى احداث كرد بدون خراب كردن جنگل. وقتى مى خواهيد جاده بزنيد بايد درخت را قطع و كوه را خراب كنيد. در كشورى با تمدن و سابقه چند هزارساله هر جايى را كه بخواهيم عمليات عمرانى انجام دهيم اين مسأله وجود دارد اما در شركت آب و نيرو ما هيچ طرحى را بدون مجوز ميراث فرهنگى نه شروع كرده ايم و نه شروع مى كنيم. يعنى ما قطعاً اين كار را مى كنيم. ما در اين شركت با صرف هزينه زياد و با كمك مشاوران خبره ميراث فرهنگى هر كارى را كه در زمينه حفظ ميراث باستانى لازم باشد انجام مى دهيم. ولى واقعيت ديگر اين است كه كشور ما به شدت به برق و آب نيازمند است. براى اين كه بتوانيم زندگى كنيم و آب و برق سالم و مطمئن داشته باشيم بايد سدسازى صورت گيرد. ما با انجام مطالعات و نجات بخشى آثار فرهنگى موجود در مخازن سدها مى توانيم همه اين آسيب ها را به حداقل برسانيم. همين امروز برقى كه بالاى سر شما روشن است توسط سدهايى مثل كارون ۳ توليد مى شود. اگر كارون ۳ نبود امروزكشور خاموشى داشت و استان خوزستان را آب برده بود و همين ميراث فرهنگى اى هم كه الآن به جاى مانده است توسط سيلاب تخريب مى شد. درواقع يك اصل كلى در شركت توسعه منابع آب و نيروى ايران محور قرار گرفته و آن حفظ ميراث نسل گذشته در كنار تأمين آب و برق براى نسل فعلى و نسل هاى آينده است.
و آخرين سؤال چه طرح هايى در آينده نزديك به بهره بردارى مى رسد؟
ما اميدواريم امسال در طرح توسعه نيروگاه آبى سد مسجد سليمان ۱۰۰۰ مگاوات انرژى برقابى ديگر به مردم بدهيم. قبلاً ۱۰۰۰ مگاوات در بخش اصلى اين نيروگاه وارد مدار شده و هم اكنون ۱۰۰۰ مگاوات ديگر وارد مدار خواهد شد. همچنين نيروگاه لوارك با ظرفيت حدوداً ۵۰ مگاوات در نزديكى سدلتيان در استان تهران به بهره بردارى خواهد رسيد. طرح ديگر نيروگاه سد شهيد رجايى است كه ۱۳‎/۵مگاوات است. سد شهيد رجايى در نزديكى شهر سارى قبلاً ساخته شده و الآن نيروگاهش در حال ساخت است. نيروگاه زنجيره اى ياسوج نيز طرح ديگرى است كه به تازگى با ظرفيت ۱۰‎/۳ مگاوات به بهره بردارى رسيده است.

سيد جواد سيدپور
انرژى هاى فسيلى مانند نفت و گاز دير يا زود به اتمام خواهند رسيد و بنابراين بايد براى جايگزينى انرژى مورد نياز فكرى كرد.
از سوى ديگر قرن بيست و يكم را قرن جنگ براى آب مى دانند زيرا «آب» كالاى استراتژيك جهان است. براى فهم بهتر اهميت آب كافى است بدانيم در مجموعه كشورهاى حوزه خليج فارس ايران تنها كشورى است كه مازاد موجودى آب دارد.
اين درحالى است كه بسيارى از كشورها مثل اردن، بحرين ، كويت، قطر، عربستان سعودى، امارات و عمان بيش از موجودى منابع خود آب مصرف مى كنند كه اكثر آن از طريق واردات يا شيرين سازى آب دريا صورت مى گيرد.
اما ايران با ۲۲۸ ميلى متر بارندگى در سال، بيش از ۴۹ ميليارد مترمكعب آب زيرزمينى و ۹۷‎/۳ ميليارد مترمكعب آب سطحى دارد.
براساس آمارهاى منتشر شده كل منابع آب تجديدپذير در ايران بيش از ۱۳۷ ميليارد مترمكعب است كه سرانه آن در هر سال ۱۹۵۵مترمكعب است. اما به رغم داشتن اين مقدار آب سطحى و زيرزمينى تقريباً نيمى از اين آب ازچرخه توليد و مصرف به اشكال مختلف خارج مى شود به طورى كه كل آب مورد استفاده در ايران نزديك به ۷۲ ميليارد متر مكعب در سال است.
اگر بتوان نام مقدار آب هدر شده را «توليد از دست رفته» ناميد، تلاش براى مهار آنها را نيز مى توان «ايجادتوليدو اشتغال » دانست. كارى كه كشور ما در طول سال هاى گذشته با اجراى برنامه هاى مناسب توانست به نتايج مطلوبى نيز برسد. راه اندازى سدها و نيروگاه هاى بزرگى همچون كرخه (۸۲-۷۴)، مسجد سليمان (۸۲-۷۰)، شهيد عباسپور (۸۳-۷۲) و ... از جمله اينهاست.
استفاده از پتانسيل عظيم آبى كشور يكى از بهترين و موفق ترين زمينه ها در برنامه توسعه پس از انقلاب محسوب مى شود. انتظار هم براين بود در ايرانى كه حدود ۵ هزار رودخانه بزرگ و كوچك وجود دارد كه برخى از آنها دائمى نيز هستند بايد فكرى اساسى براى استفاده بهتر از اين نعمت خدادادى صورت مى گرفت. تنها طول ۱۷ رودخانه دركشور بيش از ۳۰۰كيلومتر است و طولانى ترين رودخانه ايران كارون با ۸۹۰ كيلومتر، چهل و دومين رودخانه بزرگ جهان به شمار مى آيد. اين همه، برنامه ريزان و مديران اجرايى كشور را به درستى به سمت ساخت سد و نيروگاه هاى موردنياز كشور سوق داد كه اكنون نتايج آن را درسر تا سر كشور با توليد الكتريسيته مى بينيم. گرچه توليد انرژى الكتريكى روش هاى گوناگونى دارد اما يكى از بهترين آنها توليد برق به وسيله نيروگاه هاى برق آبى است.اين نيروگاه ها مزاياى زيادى از جمله: عمر طولانى ، راندمان بالا، عدم مصرف سوخت و آلايندگى محيط زيست، پائين بودن هزينه تعمير و نگهدارى، استفاده چند منظوره ازمنابع آبى آنها و كنترل سيلاب هاى مخرب دارند.در كنار اينها نيروگاه هاى آبى توان پاسخگويى بالا به نوسانات تقاضا را نيز دارند و باعث كنترل فركانس شبكه مى شوند به گونه اى كه در اندك زمانى مى توان كار كرد اين نيروگاه ها را از حداكثر به حداقل رساند.در زمينه سدسازى و ساخت نيروگاه هاى برق آبى ايران يكى از كشورهاى مطرح جهانى است. به طورى كه در اين زمينه كشور به صدور خدمات فنى مهندسى پرداخته كه نشان از توانمندى و توانايى بالاى كارشناسان ايرانى دارد. اگر روال ساخت و سازهاى نيروگاه ها به همين منوال ادامه يابد مى توان اميد داشت كه روند توسعه همه جانبه و پيشرفت سرعت يابد. آن گاه مى توان با افتخار به فردا انديشيد.