•درحالى كه نحوه فعلى پرداخت جوايزحساب هاى قرض الحسنه سال هاى سال موردانتقادبرخى صاحبنظران اقتصادى قرارداشت،رئيس كل جديدبانك مركزى دراظهاراتى باصراحت اعلام كردكه شيوه فعلى پرداخت
جوايزبانك ها نوعى لاتارى است
• دردوره رياست كلى شيبانى بر بانك مركزى دستورالعملى
به منظور ساماندهى پرداخت جوايز تهيه شد كه به نظر مى رسد اين دستورالعمل كارآيى خود را از دست داده است
•رئيس كل بانك مركزى از بررسى طرح جايگزينى تورم به جاى سود در تسهيلات بانكى در كميته اصلاح ساختار سيستم بانكى خبر داد
• در صورت تصويب نهايى اين طرح، وام گيرندگان به جاى پرداخت سود، اصل وام را به همراه كارمزد يك تا۳ درصدى به بانك مى پردازند
• ايران تنها كشورى است كه دفاتر و صندوق ها به نام هاى مختلف همانند تعاونى اعتبارى يا مؤسسات قرض الحسنه در آن ايجاد مى شوند بدون اين كه ازبانك مركزى مجوزى داشته باشنديانظارت كاملى برعملكردآنها صورت گيرد
•ايران در ميان كشورهاى اسلامى، نخستين كشورى است كه بانكدارى اسلامى را تنظيم و تهيه كرده و به تصويب شوراى نگهبان رساند
گروه اقتصادى: در حالى كه نحوه فعلى پرداخت جوايز حساب هاى قرض الحسنه سال هاى سال مورد انتقاد برخى صاحبنظران اقتصادى قرار داشت، رئيس كل جديد بانك مركزى در اظهاراتى با صراحت اعلام كرد كه شيوه فعلى پرداخت جوايز بانك ها نوعى لاتارى است.
طهماسب مظاهرى كه به منظور ارائه جزئيات طرح و ايده خود در زمينه تحول در ساختار بانكى كشور در گفت وگوى ويژه خبرى حضور داشت، گفت: روش كنونى پرداخت جوايز از سوى سيستم بانكى كشور كه در آن براى جذب سپرده ها تبليغات گسترده اى صورت مى گيرد لاتارى است.آنچه هم اكنون در بانك هاى كشور جريان دارد عبارت است از جذب سپرده ها در قالب قرض الحسنه و بانك در برابر اين سپرده ها وعده پرداخت جوايز كلان مى دهد.
اصلاح اين شيوه تاكنون بارها در دستور كار بانك مركزى قرار داشته است كه متأسفانه بايد گفت به دليل برخى كم كارى ها يا عدم توجه به دستورالعمل ها توفيق چندانى حاصل نشده است.
در دوره رياست كلى شيبانى بر بانك مركزى دستورالعملى به منظور ساماندهى پرداخت جوايز تهيه شد كه به نظر
مى رسد اين دستورالعمل كارآيى خود را از دست داده است.
شيوه فعلى پرداخت جوايز نه تنها مورد انتقاد برخى صاحبنظران اقتصادى است، بلكه از نظر شرعى نيز از آنجا كه به ماهيت قرض الحسنه صدمه مى زند مورد ايراد است.
طهماسب مظاهرى از بررسى طرح جايگزينى تورم به جاى سود در تسهيلات بانكى در كميته اصلاح ساختار سيستم بانكى خبر داد و اعلام كرد : در صورت تصويب نهايى اين طرح، وام گيرندگان به جاى پرداخت سود، اصل وام را به همراه كارمزد
يك?تاسه درصدى به بانك مى پردازند.
رئيس كل بانك مركزى درپاسخ به اين سؤال كه آيا بانكدارى اسلامى يا بدون ربا دركشور اجرا مى شود، گفت: قانون بانكدارى اسلامى بدون ربا ۲۵ سال پيش در كشور به تصويب رسيد و هم اكنون نيز درحال اجراست مبنا و اساس اين قانون آن است كه بانك ها در انجام عمليات پولى و بانكى از ربا پاك باشند.
طهماسب مظاهرى افزود: براساس اين قانون، بانك وكيل سپرده گذاران خواهد بود تا پول آنها را در راه فعاليت?هاى سود آور به كار گيرد، به عبارتى ديگر رابطه بين بانك و تسهيلات گيرندگان در قالب عقود اسلامى است.
وى تصريح كرد: ايران درميان كشورهاى اسلامى، نخستين كشورى است كه بانكدارى اسلامى را با اين چارچوب تنظيم و تهيه كرده و به تصويب شوراى نگهبان رساند و به طور موازى آن را در تمام سيستم بانكى به كار گرفت، اين درحالى است كه درديگر كشورهاى اسلامى علاوه بربانكدارى اسلامى، سيستم بانكى سنتى و ربوى همچنان درحال اجراست.
مظاهرى درباره نحوه اجراى سيستم بانكدارى اسلامى دركشور گفت: نكته مهم در اين ميان آن است كه بانك ها هم اكنون دركشور ما به جاى اين كه در حيطه ارائه خدمات بانكى كار كنند، در طرح هاى سرمايه گذارى به عنوان شريك وام گيرنده يا كسى كه از بانك اعتبار دريافت مى كند نيز محسوب مى شوند.
به گفته وى، بانك با اين اقدام نمى تواند ماهيت كار بانكى كه برعهده دارد را از ماهيت كار سرمايه گذارى تفكيك كند درنتيجه بدين ترتيب بانك وارد كارهاى سرمايه گذارى مى شود و برعملكرد تسهيلات گيرندگان يا شركاى خود و عملكرد مالى آنها همانند ترازمالى، سود و سهم سود دوطرف نظارت مى كند.
رئيس كل بانك مركزى اضافه كرد: درنتيجه انجام تمام اين كار ها در بانكدارى بسيار مشكل و طاقت فرساست زيرا بانك ها نمى توانند با دارا بودن چندين ميليون مشترى بركار همه آنها نظارت كنند درنتيجه در بسيارى از موارد مشتريان بانك قرارداد ها را در قالب قراردادهاى غير ربوى مى بينند ولى محتواى آن را اجرا نمى كنند درنتيجه اگر كسانى دراين باره انتقاداتى مطرح مى كنند به اين معنى است كه فاكتور ها يا ماهيت مشاركت و شراكت به صورت كامل اجرا نمى شود.
مظاهرى تصريح كرد: برهمين اساس، مطالعات بر غير ربوى بودن فعاليت بانك ها آغاز شد تا با اجراى آنها بانك ها تنها خدمات بانكى ارائه كنند و به ازاى آن سود بگيرند.
نظر مثبت سران قوا
وى با بيان اين كه درحال حاضر پيشنهاداتى جديد در اين باره مطرح است، ادامه داد: درحال حاضر طرح اوليه اى در اين باره مطرح شده و تاكنون نيز چندين جلسه با حضور رئيس قوه قضائيه، رئيس قوه مجريه، وزير اقتصاد و دارايى، معاون اول رئيس جمهور و ديگر مسئولان كشور برگزار شده تا اين پيشنهاد از جنبه هاى مختلف مورد بررسى قرار گيرد.
رئيس كل بانك مركزى گفت: در اين طرح آمده است كه بانك ها رابطه خود را با وام گيرندگان و تسهيلات گيرندگان به رابطه وام دهنده و وام گيرنده تعريف كنند نه اين كه بانك ها شريك اين افراد باشند.
وى درباره محورهاى مهم اين پيشنهاد گفت: در اين طرح پيشنهاد شده كه بانك ها به ازاى خدماتى كه ارائه مى كنند درآمدهايى كسب كنند، يعنى عوايد بانك ها ناشى از خدمات بانكى باشد و مسلم است كه امروز خدمات بانكى به اندازه اى متنوع است كه بانك ها مى توانند بابت ارائه اين خدمات كارمزد دريافت كنند.
مظاهرى تأكيد كرد: در نتيجه اجراى اين طرح، رابطه بانك با مشترى در قالب قرض دهنده و قرض گيرنده خواهد بود؛ به اين معنى كه مشترى پولى را كه از بانك مى گيرد مثل همان را به بانك پس مى دهد و ديگر موظف نخواهد بود بيشتر از قرض كه ربا تلقى مى شود را به بانك بدهد و مشترى نيز بابت خدماتى كه از بانك مى گيرد همانند گشودن حساب و اعتبار اسنادى، حق الزحمه اى را مى پردازد كه عددى بين يك تا ۳ درصد است.
رئيس كل بانك مركزى در مورد مزاياى اجراى اين طرح اظهار داشت: اين اقدام باعث مى شود بانك خدمات بيشترى را با كيفيت بالاتر، ارزان تر، متنوع تر با ابزارهاى جديدتر ارائه كند تا بتواند مشتريان بيشترى با هدف كسب درآمد بيشتر جذب كند.
مظاهرى با بيان اين كه در تعريف جديد از بانك، به عنوان يك بنگاه اقتصادى ارائه كننده خدمات نام برده مى شود، اضافه كرد: با اين تعريف جديد، بانك ديگر شريك فعاليت هاى اقتصادى تسهيلات گيرندگان و شريك سود آنها نخواهد بود.
وى ادامه داد: نكته مهم اين است كه در كشور ما تورم چند درصدى بر جامعه حاكم است در نتيجه با اين تعريف جديد، ارزش پول در قالب تورم هاى حاكم در كشور بايد قابليت جبران داشته باشد كه در اين زمينه نيز كار بزرگى از نظر فقهى، اسلامى انجام شده و با علما و صاحب نظران مذاكراتى صورت گرفته اما هنوز به قانون تبديل نشده است تا با اجراى آن تورم قابليت ارزيابى داشته باشد.
رئيس كل بانك مركزى درباره ديگر مزاياى اجراى اين طرح افزود: در اين طرح بانك از حيطه بنگاهدارى به بانكدارى مى رسد و از سويى ديگرآن چيزى كه به نام تورم در جامعه پديد مى آيد، قابليت پرداخت به سپرده گذاران را مى يابد.
وى در پاسخ به اين سؤال كه مهمترين دستوركار بانك مركزى غير از بانكدارى اسلامى چيست، گفت: درحال حاضر ۲كميته تشكيل شده كه وظيفه يكى از آنها اصلاح رفتارسيستم بانكى و ديگرى نيز اصلاح ساختار بانكى است.
مظاهرى اظهار داشت: كميته اصلاح ساختار به اصلاح قوانين و مقررات و كميته اصلاح رفتار نيز به مجموع عوامل مى پردازد و هيچ يك از اين كميته ها بر ديگرى تقدم و تأخر ندارند.
وى در ادامه از تهيه پيش نويس
19 دستورالعمل و آئين نامه براى اصلاح رفتار بانكى خبر داد و افزود: اواسط هفته قبل اين پيش نويس ها تهيه شده تا به شكلى مناسب در اختيار صاحب نظران قرار گيرد تا آنها را مطالعه و بررسى كنند.
مظاهرى با تأكيد براين كه اجراى برنامه چهارم، دست يافتن به اهداف برنامه چشم انداز و تبيين سياست هاى اصل ۴۴ همگى منوط به اصلاح ساختار بانكى است، اضافه كرد: سيستم بانكى بايد براى اصلاح خود گام بردارد، زيرا بدون داشتن يك سيستم بانكى مناسب نمى توان توقع داشت اقتصاد مملكت به طرف خصوصى سازى حركت كند و تصدى كارهاى اقتصادى برعهده اين بخش باشد و دولت تنها به عنوان ناظر بر عملكرد اين بخش نظارت كند.
رئيس كل بانك مركزى با بيان اين كه داشتن يك نظام بانكى مقتدر و توانا مى تواند نظارت دولت بر بخش خصوصى را افزايش دهد، گفت: سيستم بانكى يك نقش و ويژگى مهم دارد و آن هم قدرت خلق پول است و اگر بانك مركزى بر عملكرد بانك ها نظارت كامل نداشته باشد، اقتصاد كشور به هم مى ريزد.
مؤسسات قرض الحسنه عامل تورم اند
مظاهرى از تأسيس و ايجاد مؤسسات پولى و مالى يا قرض الحسنه بدون اجازه بانك مركزى در كشور اظهار تأسف كرد و گفت: ايران تنها كشورى است كه اين دفاتر و صندوق ها به نام هاى مختلف همانند تعاونى اعتبارى يا مؤسسات قرض الحسنه در آن ايجاد مى شوند بدون اين كه از بانك مركزى مجوزى داشته باشند يا نظارت كاملى بر عملكرد آنها صورت گيرد.
وى تأكيدكرد: مسلم است مؤسسه اى كه كار بانكى انجام مى دهد نقدينگى دركشور ايجاد كرده و باعث تورم مى شود.
وى گفت: از آفت هاى بانكدارى خصوصى اين است كه يك بانك خصوصى تأسيس شود و منابع مردم را جذب كند اما مردم كمترين سهم را در استفاده از اين منابع در قالب تسهيلات داشته باشند.
وى گفت: به عبارتى ديگر اين قانون در همه جاى دنيا حاكم است كه در بانكدارى، مردم بيشترين سهم را از منابع بانك دارند و بانك كمترين سهم را و اين موضوع در دستور كار بانك مركزى نيز وجود دارد تا بانك ها كمتر به واحدهاى زنجيره اى تحت اختيارخود رسيدگى كنند.
حذف۳ صفر فقط يك ايده است
رئيس كل بانك مركزى درباره حذف ۳ صفر ازپول ملى و انتقادات مطرح شده درباره آن مبنى بر اين كه ايجاد تورم مى كند، گفت: اين ايده بسيار منطقى و قابل اتكاست و اين كار اصلاً باعث نوسان نرخ تورم نمى شود.
مظاهرى اضافه كرد: اين تصميم نتيجه تورم هاى چند ساله است و ويژگى و محسنات اين است كه سكه رايج در مملكت كه امروز فاقد هرگونه ارزش مبادله اى است و هزينه ضرب آن بسيار بيشتر از ارزش آن است دوباره در دست مردم معنى دار مى شود.
به گفته وى، امروز اگرچه اسكناس ۵ هزارتومانى در دستان مردم است اما اين اسكناس ها نيازمردم را به پول موردنيازشان برطرف نمى كنند به طورى كه امروز مى بينيم ايران چك ها همانند پول يا اسكناس در جامعه ردو بدل مى شوند و اين اصلاً درست نيست.
وى اظهار داشت: نتيجه اين اتفاق آن است كه امروز همه بانك ها ناشر اسكناس شده اند و از سويى ديگر امكان جلوگيرى از اين امر وجود ندارد زيرا با اين اقدام بايد اسكناس هاى ۱۰۰ هزار تومانى به چاپ رسد كه از نظر روانى اصلاً درست نيست.
مظاهرى تأكيد كرد: واقعيت اين است كه حذف ۳ صفر از واحد پول ملى اصلاً تورم زا نيست بلكه اين پديده راه حلى است براى جبران تورم هايى كه در چند سال اخير روى هم جمع شده اند.
كاهش نرخ سود بانكى
رئيس كل بانك مركزى همچنين درباره كاهش نرخ سود بانكى در شرايطى كه تورم كشور ۱۳ تا ۱۵ درصد است، تصريح كرد: اگرچه هدفى غير از كاهش نرخ سود بانكى مد نظر بوده اما وقتى اين امر با تورم ۱۵ درصدى همزمان شده، موضوع كمى متفاوت مى شود، زيرا اتفاقى كه مى افتد اين است كه نرخ ۱۲ درصد به عقود مبادله اى محدود شده است.
مظاهرى تأكيد كرد: نرخ ۱۲ درصد براى تسهيلات كوتاه مدت همين رقم است اما براى تسهيلات بلندمدت به دليل افزايش ريسك نرخ سود افزايش بيشترى مى يابد.
وى گفت: واقع اين است كه در عقود مشاركتى توان دريافت سود واقعى از مشترى يا وام گيرنده توسط هيچ بانكى وجود ندارد، درنتيجه بانك ها نرخ بالاترى از مشتريان مى گيرند كه مشترى نيز خود بر اين موضوع رضايت دارد.
وى تصريح كرد: اتفاق ديگرى كه دراين باره مى افتد اين است كه بخشى از منابع سپرده هاى سرمايه گذارى كه هزينه اى ۱۳ تا ۱۴ درصد دارد به همراه بخشى از منابع قرض الحسنه صرف اعتبارات سرمايه گذارى مى شود.