بهاى نفت در بازارهاى جهانى به زير ۸۰ دلار كاهش يافت. 4 دلار كاهش نسبت به هفته پيش. عبدالله البدرى دبيركل سازمان كشورهاى صادركننده نفت - اوپك در اين خصوص اعلام كرد: شرايط بازارهاى مالى آمريكا، «آينده بازار نفت» را بى ثبات كرده است.
آقاى دبيركل در يك كنفرانس خبرى تصريح كرده است كه بازار جهانى نفت از لحاظ عرضه كاملاً اشباع است ولى چشم انداز رشد اقتصادى آمريكا و شرايط بازارهاى مالى اين كشور تقاضاى جهانى نفت را با نوسان روبه رو خواهد كرد.
البدرى رشد اقتصاد جهانى در سال ۲۰۰۸ ميلادى را حدود ۵ درصد پيش بينى كرد و گفت: شرايط بازار نفت در سال ۲۰۰۸ تا اوايل ماه دسامبر مشخص خواهد شد. معلوم نيست با اوضاعى كه تاكنون بر سر بازار نفت آمده چه سرنوشتى در انتظار سال ۲۰۰۸ خواهد بود؛ مجموعه دلايلى كه هريك در مقاطع مختلف زمانى معاملات نفت را در تلاطم قرار داده است.
پنجشنبه گذشته بهاى نفت در بازارهاى بين المللى سكوى ۸۴ دلارى را انتخاب كرد؛ رقمى استثنايى كه تحليلگران جهانى آن را رويدادى تاريخى توصيف كردند.
در شرايطى كه به اعتقاد بيشتر ناظران بازار، در تمام دوره ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۷ هيچ خريدارى در بازار از كمبود نفت و عرضه ناكافى نفت از سوى اوپك شكايتى نداشته است اين سؤال مطرح مى شود كه در شرايطى كه افزايش قيمت به اصل موضوع عرضه و تقاضا مرتبط نيست پس چه عاملى به رشد قيمت هاى طلاى سياه دامن زده است؟
اينجاست كه به وضوح مشخص مى شود و يك سرى واقعيت هاى فراساختارى از جمله عوامل روانى بازار جهانى نفت را دربر گرفته كه حتى با وجود فراهم بودن نفت خام كافى بازار با افزايش قيمت مواجه شده است.
فراساختارى هاى محرك
«چين» در سال هاى اخير به كارخانه خورنده نفت خام جهان تبديل شده است طبق گزارش دبيرخانه اوپك، مصرف نفت خام در چين در سال هاى ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۲ معادل ۶/۸ درصد در سال رشد خواهد كرد. رشدى سرسام آور؛ به طورى كه اين كشور به تنهايى هر ۲ سال يكبار به يك ليبى جديد نياز خواهد داشت. هند هم در رقابتى تنگاتنگ، چين را در خريد طلاهاى سياه جهان همراهى مى كند.
آمريكا در ۳ دهه گذشته بيشتر كشورهاى سهم دارنده ذخاير غنى نفت و گاز را به نحوى تحت تحريم قرار داده است. نيجريه، ليبى، ايران، ونزوئلا و عراق با بيش از ۵۰۰ ميليارد بشكه ذخاير اثبات شده نفتى هر يك سال ها مورد تحريم آمريكا واقع شده اند. تحريم هاى اقتصادى كه مانع از انجام سرمايه گذارى در توسعه مخازن نفتى شده است.
تداوم بحران هاى سياسى- نظامى در خاورميانه، ضريب امنيت عرضه را به گونه اى در جهان كاهش داده است كه در شرايط كنونى بازار، آثار روانى آن به عنوان مؤلفه اى انكارناپذير در تعيين قيمت نفت خام در حال موج آفرينى است.
آمريكا و قيمت نفت
در سال گذشته تاكنون كه بهاى نفت همواره از سطوح مورد انتظار فراتر رفته برنامه هاى اقتصادى كشورها را دچار تغييرات اساسى كرده است بازارهاى مالى كشورهاى بزرگ به گونه اى در نوسان شديد قرار گرفت. اما بازارهاى سرمايه آلمان، انگليس، ژاپن و سنگاپور در اين مدت سهامداران را در هاله اى از ترديد قرار دادند اما گو اين كه بازارهاى مالى آمريكاست كه قادر است با ثبت هر تغييرى در خود موجى از نوسانات باورنكردنى را در ساير بازارهاى جهان برجاى بگذارد.
نگاهى به سهم GDP ايالات متحده نشان مى دهد كه چرا تنها بازارهاى اين كشور است كه در تعيين قيمت جهانى نفت مؤثر واقع مى شود. از سوى ديگر مى خواهيم به موارد جالب ترى اشاره كنيم كه نشان مى دهد آمريكا «عنصر دستكارى» قيمت هاى جهانى نفت هم همواره در اختيار داشته است.
نكته اى كه دبيركل اوپك به آن اشاره كرده و اعتقاد دارد باتوجه به اين كه بخش عمده معاملات بازار سرمايه در آمريكا قرار دارد هرگونه نوسان در معاملات بازار سرمايه اين كشور بخشى از پول در گردش در اين بازار را به سمت ساير بازارها نظير فلزات گرانبها، محصولات كشاورزى، نفت و فرآورده هاى مختلف انرژى منتقل مى كند؛ در نتيجه هرگونه كاهش مبادلات در بورس سهام آمريكا باعث جابه جايى بخشى از وجوهى است كه در اين بازار قبل از ركود مورد استفاده قرار مى گرفته است.
|
|
|
همچنين از آنجا كه كاهش معاملات در بازار سهام آمريكا نشان دهنده مشكلات اقتصادى در آن كشور است به تبع از آن پيش بينى براى رشد اقتصادى با كاهش مواجه شد و در نتيجه كاهش رشد اقتصادى، ركود مصرف در انواع مختلف انرژى را به دنبال خواهد داشت. بنابراين به صراحت مى توان گفت كه كاهش معاملات در بازارهاى سهام آمريكا مى تواند نشان از آينده نامناسب اقتصادى در آن كشور باشد. اما اين تنها عامل مهم نيست. ايالات متحده با مصرف حدود ۲۵ درصد از نفت و ۲۵ درصد از گاز جهان بالاترين ميزان مصرف انرژى را به تنهايى داراست كه در اين حالت كاهش رشد اقتصادى آمريكا مى تواند كاهش قيمت هاى نفت و گاز را به دنبال داشته باشد.
تضعيف اقتصاد آمريكا به چه معنى است؟
اگر رشد اقتصاد آمريكا كاهش يابد عملاً برابرى دلار آمريكا در برابر ارزهاى ديگر تضعيف بيشترى خواهد شد و اين خود بازارهاى مالى جهان را هم متأثر خواهد ساخت. گرچه در حال حاضر قيمت هاى نفت با نوسان هاى فصلى و موردى هم روبه رو است. اما اقتصاد آمريكا و استراتژى سياستمداران اين كشور به ويژه جمهوريخواهان كه در چند دوره نشان داده اند كه همواره كف و سقف قيمت هاى جهانى نفت را جهت مى دهد نشان دهنده لابى هاى روانى وساختارى آمريكا در هدايت بازارهاى جهانى نفت است.