Iran Newspaper - فرهنگ و هنر

[ساير محمدى [

در اين هفته «كنگره بزرگداشت هشتصدمين سال تولد مولانا جلال الدين محمد بلخى، به عنوان بزرگ ترين رويداد فرهنگى كشورمان برگزار شد.
با توجه به اين كه سال ۲۰۰۷ از طرف سازمان يونسكو سال مولانا نامگذارى شده، در طول سال فعاليت هاى محدودى در اين رابطه داشتيم كه در يكى دو ماه اخير بيشتر شده است.
اين فعاليت ها شامل چاپ مكرر آثار مولانا و ديگر بزرگان ادب فارسى بود و آثار يادشده نيز عمدتاً براى مراسم و بزرگداشت هايى با اين موضوع منتشر شدند.
به هر تقدير بازار كتاب اين هفته با همه فراز و فرودها، شاهد آثار قابل تأملى در حوزه هاى مختلف بود كه با هم به مرور آن ها مى پردازيم.

* شعر
موسى اسوار مترجم ادبيات عرب با همكارى انتشارات سخن در تدارك ترجمه و چاپ مجموعه آثار جبران خليل جبران است و در نخستين گام كتاب «پيامبر و باغ پيامبر» را به عنوان جلد اول مجموعه آثار و «ماسه و كف و خدايان زمين» را به عنوان جلد دوم مجموعه آثار هفته گذشته راهى كتابفروشى ها كردند. اسوار در مقدمه كتاب مى نويسد: يكى از راه هاى شناخت ساحت هاى گوناگون ذهنى و ذوق جبران مطالعه مجموعه آثار اوست. تاكنون فارسى زبانان با ده ها ترجمه مختلف از برخى از آثار او آشنا هستند. اما ترجمه مجموعه آثار انگليسى و عربى او به صورت مستقيم ـ نه از طريق زبان ثالث ـ يكجا فراهم نيامده است. كتاب حاضر نخستين گام در راه تدارك اين مجموعه است. اسوار به دليل تسلط به زبان عربى و انگليسى ترجمه اى در خور و نزديك به متن اصلى ارائه داده است. هر چند منظومه پيامبر جبران خليل جبران تاكنون با ۲۵ ترجمه در زبان فارسى ركورد تعدد ترجمه از يك كتاب شعر را شكسته است، با اين همه ترجمه اسوار از اين اثر جايگاه ويژه اى در بين اين همه ترجمه خواهد داشت. «وزن شعر كردى» عنوان كتابى به قلم عبدالخالق پرهيزى است كه نشر كتاب زمان چاپ و منتشر كرده است. اين كتاب كه پايان نامه فوق ليسانس رشته زبان و ادبيات فارسى عبدالخالق پرهيزى بوده، بدون هيچ تغييرى در هيأت كتاب منتشر شده است. اين كتاب در دو بخش و هر بخش در چند فصل به تاريخ و منشأ زبان كردى، پراكندگى جغرافيايى و ارزش ادبى لهجه هاى زبان كردى، آواشناسى تطبيقى لهجه هاى زبان كردى با زبان فارسى، خط كردى و چگونگى تكوين و تحول آن وزن شعر كردى و تطبيق آن با وزن شعر فارسى و ...مى پردازد. «بيان» عنوان كتاب ديگرى از عبدالخالق پرهيزى است كه كتاب زمان چاپ و منتشر كرده است. نويسنده كتاب آقاى پرهيزى معتقد است كار تدوين معانى و بيان فارسى هنوز به انجام خود نرسيده و تا وقتى كه يك منبع و مرجع جامع و مانع و پخته و پيراسته براى اين دانش ادبى فراهم گردد، هنوز راه درازى در پيش است. نويسنده خود كوشيده در اين كتاب اهم مباحث اين دانش ادبى را گردآورد و تا حد امكان از طرح مباحث كم اهميت و زائد بپرهيزد.
*داستان، رمان
مجموعه ۹داستان كوتاه به قلم ايرج نوبخت تحت عنوان «... و اين جا چه آسان مى توان خوشبخت بود» از سوى نشر دنياى نو چاپ و منتشر شده است.
اين داستان ها غير از آخرين داستان مجموعه كه تاريخ سال ۸۳ را دارد، بقيه در سال ۸۴ نوشته شده اند. داستان هاى نوبخت به لحاظ تنوع مضامين و مكان داستان ها كه در ايران و خارج از كشور مى گذرد و به كارگيرى اسطوره و اساطير با كاركردى امروزى آن را از داستان هاى ديگر نويسندگان معاصر متمايز مى كند. ايرج نوبخت در سال ۸۳ يك مجموعه داستان به نام «يك نوشيدنى در خيابان كه بار ديگر از آن نخواهى گذشت» به وسيله نشر دنياى نو منتشر كرده بود كه هفته گذشته چاپ دوم آن به بازار آمد.
سيزده داستان اين مجموعه تاريخ سال ۸۱ را دارند با همان ويژگى هايى كه برشمرديم. دكتر ايرج نوبخت از مترجمان باسابقه كشورمان محسوب مى شود كه آثار فراوانى از ادبيات تركيه را به فارسى زبانان معرفى كرد. «هاكردن» مجموعه ۴ داستان به هم پيوسته نوشته پيمان هوشمندزاده است كه از سوى نشر چشمه چاپ و منتشر شده است. هوشمندزاده در اين داستان ها حوادث و رويداهاى كوچك زندگى امروز را در ورطه زندگى ماشينى با زبانى حاكى از طنز و جد روايت مى كند و گاه خواننده را با پرسشى كوتاه و ساده غافلگير. نويسنده اين مجموعه كه پيش از اين رويدادهاى پيرامونش را از دريچه دوربين ثبت و ضبط مى كرد، اين بار قلم را انتخاب كرده تا بر صفحه سفيد كاغذ آن چه را كه نمى تواند به تصوير بكشد، مكتوب كند. نشر چشمه مجموعه داستان «بازى عروس و داماد» نوشته بلقيس سليمانى را چاپ و منتشر كرده است كه برخلاف رمان موفق «بازى آخر بانو» كه نگرشى اجتماعى ـ سياسى داشت، اين داستان ها غالباً رويكردى فلسفى با برداشتى تازه از حوادث روزمره دارند. سليمانى در اين داستان هاى مينى ماليستى تجربه جديدى از نوشتن را به آزمون نشسته كه به نظر مى رسد موفق بيرون آيد. چرا كه موضوعات آن هم بومى اند هم غيرتكرارى و غيرتقليدى. ضمن اين كه حرف تازه اى هم دارند. «پيشونى نوشت» رمانى به قلم منيژه شيخ جوادى (بهزاد) است كه براساس داستانى واقعى نوشته شده و ناشر آن نشر پيكان است. پيشونى نوشت داستان زندگى زنى است كه تقدير او را به بازى هاى رنگارنگى كشانده و در اين بازى گاه چنان شكست خورده كه تصور بلندشدن نداشت و گاه چنان درها در مقابل آن گشوده مى شد كه انگار معجزه اى روى داد. اين داستان به زندگى عمه زرى مربوط مى شود كه برادرزاده اش به اصرار از او مى خواهد، زندگى اش را براى او تعريف كند. داستان اين زن از زبان برادرزاده روايت مى شود. «مرگ خادمين كليسا» رمانى به قلم پى .دى. جمز با برگردان رويا شاملو است كه نشر مجال منتشر كرده است. فليس دوروتى جمز نويسنده داستان هاى جنايى در انگلستان است. در زمان جنگ جهانى دوم ازدواج كرد و شوهرش در جريان جنگ دچار بيمارى شيزوفرنى شد و او ناگزير در بيمارستانى مشغول به كار شد و بعد در بخش جنايى وزارت كشور صاحب شغلى شد. تجربه اى كه مرتب در نوشته هايش از آن بهره مى گيرد.
كتاب «مرگ خادمين كليسا» يكى از مهم ترين آثار اين نويسنده محسوب مى شود.
نشر مجال نمايشنامه «خانه سويفت» نوشته گريگورى گورين با ترجمه رضا زينلى را نيز منتشر كرده است. گريگورى گورين نمايشنامه نويس روس از حال و هواى سويفت (روحانى، شاعر و طنزنويس قرن هيجدهم انگلستان) و اثر مشهورش كتاب سفرهاى گاليور براى بازگوكردن مسائل و مشكلات عصر خودش بهره مى گيرد. خانه سويفت نمايشنامه اى است كمدى ـ فانتزى از رخدادها و مسائل كنونى در فضايى از گذشته. سومين كتاب نشر مجال كه به معرفى اش مى پردازيم «گفت وگوها» نام دارد كه شامل مجموعه گفت وگوهايى است كه بعد از انقلاب با جمال ميرصادقى نويسنده و مترجم صورت گرفته و در نشريات كشور چاپ شده است. «كافكا در ساحل» رمان معروفى از هاروكى موراكامى نويسنده ژاپنى است كه پس از انتشار به زبان انگليسى ترجمه شده و مورد توجه اروپائيان قرار گرفته و نويسنده آن به شهرتى جهانى رسيده و جايزه اى معتبر نصيب او شده است. نگاه كلى اين كتاب و شخصيت اصلى آن تامورا تا حدودى متأثر از تراژدى هاى يونان به خصوص نوشته هاى سوفوكل و سرنوشت اوديپوس است. «كافكا در ساحل» با ترجمه گيتا گرگانى از سوى انتشارات كاروان چاپ و منتشر شده است.
«درآمدى بر نظريه ها و روش هاى نقد ادبى» اثرى از چارلز برسلر با ترجمه مصطفى عابدينى فرد از سوى انتشارات نيلوفر چاپ و منتشر شده است. اين كتاب با مقاصد آموزشى نوشته شده و از سبك و سياق ساده اى در نگارش برخوردار است. اين كتاب در ۱۰ فصل تأليف و تدوين شده و در هر فصل يكى از مهمترين رهيافت هاى متداول نقد ادبى مدرن علاوه بر تشريح سير تكوين تاريخى آن و روش به كار بردن آن رهيافت نيز توضيح داده شده است و در همان فصل رهيافت توضيح داده شده براى نقد يك داستان كوتاه يا شعر يا نمايشنامه به كار گرفته شده تا نمونه اى عملى از نقد ادبى به خواننده آموزش داده شود. «كتاب لحظه» پنجمين شماره اش به موضوع آرمان شهر در ادبيات و سياست اختصاص دارد. اين مجموعه كه زير نظر اميرعباس مهندس تهيه و تدوين مى شود به وسيله انتشارات مرسل كاشان در قطع پالتويى چاپ و منتشر شده است.
انسان آرمانگراى معاصر، نهايت سياست هاى ايده آليستى، شهر فردا، قضاوت در اسلام، جهان آگاهى، آرمان شهر در شعر شاعران، بهشت سپهرى و جهنم شاملو عناوين برخى از مطالب «كتاب لحظه» است. انتشارات قديانى مجموعه اى ۶ جلدى تحت عنوان كلى «حيوانات بامزه» براى كودكان تا سن ۳ سالگى منتشر كرده است كه نويسنده اين مجموعه زوزا ورباوا و مترجم آن على آشناست. كتاب هاى اين مجموعه به نام «آقا گوسفنده» و «خانم گاوه»، «آقا اسبه» و «آقا بزى» و «خانم اردكه» منتشر شده اند.
رمان «اينس درجان من» جديدترين رمان ايزابل آلنده با ترجمه محمدعلى مهمان نوازان ازسوى انتشارات مرواريد چاپ و منتشر شده است. روايت به تسخير درآوردن سرخپوستان و خاك آمريكا دستمايه داستانى است كه نويسنده با درهم آميختن تخيل و واقعيت مرز توحش و تمدن را ترسيم مى كند.
*دين و فلسفه، سياست و تاريخ
«تاريخ تشيع در ايران از آغاز تا طلوع دولت صفوى» عنوان كتابى به قلم رسول جعفريان است كه از سوى نشر علم چاپ و منتشر شده است. اين كتاب در چند فصل به مباحثى چون تعريف تشيع و انواع آن، علل نفوذ و پيشرفت تشيع، تشيع در ميان عرب وموالى، ورود تشيع به ايران در قرن دوم مى پردازد. جعفريان از فصل ورود تشيع به ايران در قرن دوم، وضع تشيع در ايران را در هر قرن مورد كالبدشكافى و كندوكاو قرار مى دهد تا به قرن نهم و دولت صفوى مى رسد. نشر علم كتاب ديگرى تحت عنوان «پژوهشى تطبيقى در هستى شناسى و شناخت ملاصدرا و وايتهد» فيلسوفان مشهور فلسفه پويشى به قلم مهدى دهباشى چاپ ومنتشر كرده است كه در چند بخش به تحقيق، نقد، بررسى و مقايسه آراى دو تن از فيلسوفان مشهور فلسفه پويشى شرق و غرب مى پردازد.
دكتر مهدى دهباشى استاد دانشگاه در اين پژوهش سعى كرده فقط در ۲ مقوله فلسفه پويشى ملاصدرا و وايتهد را در زمينه هستى شناسى و شناخت شناسى مورد نقد و تحليل و بررسى قرار دهد. تفاوت ها و تشابهات اين ۲ نگرش را در حد امكان به زبان روز تبيين كند. «دمع السجوم» يا حماسه كربلا ترجمه كتاب «نفس المهموم» تأليف مرحوم حاج شيخ عباس قمى است كه به قلم آيت الله ميرزا ابوالحسن شعرانى فراهم آمده و سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى آن را در سال ۸۵ منتشر كرده و چاپ دوم آن اخيراً به بازار آمد. حاج شيخ عباس قمى منابع مورد استفاده در تأليف اين كتاب را آثار شيخ مفيد، جرير طبرى، ابن اثير، ابوالفرج اصفهانى، مسعودى، ابن جوزى و... معرفى كرده كه همگى از آثار معتبر در تاريخ محسوب مى شوند. اين كتاب واقعه كربلا و حوادث پس از آن را به شكل موجز اما جامع و مستند روايت مى كند. «حكومت دينى ساسانيان» كتابى به قلم عبدالرفيع حقيقت است كه از سوى انتشارات كومش چاپ و منتشر شده است. حوادث اين كتاب از سال ۲۱۶ ميلادى يعنى زمان انقراض حكومت اشكانيان آغاز مى شود و به داستان ظهور اردشير پاپكان به نقل از شاهنامه پايان مى يابد. «سوسياليسم: تخيلى و علمى» اثرى از فردريك انگلس با مقدمه جورج نوواك است كه مسعود صابرى آن را ترجمه كرده و نشر طلايه پرسو آن را چاپ و منتشر كرده است. كتاب حاضر مبانى فلسفى، تاريخى و اقتصادى سوسياليسم علمى و نتايج ناشى از آن را توضيح مى دهد.
«نسل كشى سرخپوستان» و نقش آن در صعود سرمايه دارى در ايالات متحده كتاب ديگرى است به قلم جورج نوواك كه نشر طلايه پرسو منتشر كرده است. در اين كتاب جورج نوواك فيلسوف و نظريه پرداز معروف با استفاده از مدارك تاريخى و مستند به ريشه هاى اين پديده شوم يعنى نسل كشى سرخپوستان در آمريكا مى پردازد. مترجم اين كتاب نيز مسعود صابرى است. «قربانى ديگرانيم و جلاد خويش» كتابى به قلم گى كورنو با ترجمه زهرا وثوق است كه انتشارات كاروان منتشر كرده است. نويسنده اين كتاب گى كورنو روانكاوى يونگى است كه در اثر حاضر به كالبدشكافى روان شناختى اسطوره ايزيس و ازيريس مى پردازد و نشان مى دهد كه ما قربانى خودمان هستيم. نويسنده با تفسير تجربيات و دشوارى هاى زندگى ما را به خودشناسى راهنمايى مى كند و در نهايت درمى يابيم تا چه حد قربانى خودمانيم و خودمان بايد خوشبختى خودمان را بسازيم. «فرهنگ پيشوندها و پسوندهاى زبان فارسى» يا دستور براى لغت سازى كتابى به قلم دكتر خسرو فرشيدورد است كه همراه با گفتارهايى درباره دستور زبان فارسى از سوى انتشارات زوار چاپ و منتشر شده است. اين كتاب در ۴ بخش و هر بخش در چند فصل تأليف و تدوين شده و براى استفاده استادان، دانشجويان زبان شناسى و ادبيات و مترجمان زبان هاى خارجى بسيار ضرورى است. «روان هاى روشن» كتابى از دكتر غلامحسين يوسفى است شامل مجموعه مقالاتى در زمينه هاى مختلف كه پس از سال ها ناياب بودن هفته گذشته به وسيله انتشارات سخن چاپ و منتشر شده است. از على آموز ، مظهر حق و انصاف، عزت آزادگى، در راه حق، اندرز مسيح، مرگ حق است، عناوين برخى از مقالات اين كتاب است. «طلاى سياه» عنوان كتابى به قلم على كليايى است كه در چند فصل به چگونگى پيدايش نفت، ملى شدن صنعت نفت، قراردادهاى نفتى ايران، قراردادهاى پنجگانه خليج فارس، ميدان هاى نفتى، تأسيسات شركت هاى بين المللى و نفت ايران و نقش پالايشگاه ها در اقتصاد ايران و... مى پردازد. نويسنده كتاب تيمسار على كليايى كه در سال ۷۸ درگذشت اين كتاب را به شهداى گلگون كفن و شهداى خونين شهر و آبادان تقديم كرده است. ناشر اين كتاب انتشارات حكايتى دگر است كه هفته گذشته كتاب «سخنان بزرگان جهان» را به اهتمام زهرا تعالى چاپ و منتشر كرده بود. در اين كتاب گزيده اى از سخنان نغز و مشهور بزرگان علم و ادب، فيلسوفان و عالمان دين، هنرمندان و سياستمداران صاحب نظر گلچين و معرفى شده است.