|
گفت وگو با ماشاءالله شاكرى سفير ايران در اسلام آباد
انديشه هاى دولت جديد پاكستان
|
|
|
] مصاحبه: احسان تقدسى [
شايد اگر بى نظير بوتو آنگونه توسط دستگاه خشونت، ترور نمى شد اينك او بود كه عهده دار سمت نخست وزيرى پاكستان گشته بود. كسى چه مى دانست كه ترور بوتو تاريخ آينده پاكستان را هم تحت الشعاع خود قرار خواهد داد و يارانش به اتكاى نام پر آوازه او بخش قابل توجهى از مجلس و به تبع آن نخست وزيرى را نيز در دست خواهند گرفت. زنده بوتو همانقدر براى مخالفانش گران بود كه اينك مرده او. سياستمدارانى از اين دست كم هستند كه حتى مرده آنان نيز كار زنده آنها را مى كند.پس از چند هفته متوالى رايزنى براى تعيين سمت نخست وزيرى بالاخره حزب مردم پاكستان سيد رضا گيلانى عضو ارشد اين حزب را به عنوان نخست وزير آتى پاكستان معرفى كرد و وى با رأى اعتمادى كه از مجلس گرفت اينك عهده دار اين سمت گشته است. محافل سياسى بسيارى اين گونه پيش بينى مى كردند كه مخدوم امين فهيم ديگر عضو ارشد حزب مردم كه در ساليان نبود بوتو در پاكستان جانشين وى محسوب مى شد نخست وزير آتى پاكستان باشد. روابط خوب مخدوم فهيم و مشرف اما چيزى نبود كه از نگاه دوستان بوتو و طيف متحدانش مخفى باشد. رايزنى هاى فراوانى در داخل حزب مردم انجام شد و از طرفى ديگر نواز شريف - رهبر مسلم ليگ شاخه نواز- در مخالفت با مخدوم فهيم آنقدر به خانه آصف على زردارى رفت و آمد تا آن كه همه متقاعد شدند كه كس ديگرى به جز مخدوم فهيم كانديداى حزب مردم باشد. گيلانى اما دولتى متشكل از چندين گروه دارد كه اين امر شكنندگى فراوانى را براى آن سبب شده است. همه اينك در انتظارند تا ببينند وارثان بوتو آيا مى توانند ميراث او را به سرمنزل مقصود برسانند يا خير. آخرين تحولات اخير پاكستان را با ماشاءالله شاكرى، سفير كشورمان در اسلام آباد در ميان گذارده ايم كه از نظر گرامى تان مى گذرد:
* تركيب دولت گيلانى را چطور ارزيابى مى كنيد سيد يوسف رضا گيلانى بيست و سومين نخست وزير در تاريخ پاكستان در روز ۱۰ فروردين ۱۳۸۷ با اجماع كامل كه در آن، حتى احزاب مخالف از وى حمايت مى نمودند، از مجلس ملى رأى اعتماد گرفت. اين رويداد در تاريخ پارلمانى پاكستان بى سابقه است. قبل از آن، وى توسط ۲۶۴ نفر از ۳۰۹ عضو مجلس ملى كه بالاترين شمار آراى نمايندگان كسب شده از سوى هر نخست وزير از مجلس ملى در تاريخ پاكستان است به عنوان نخست وزير جديد برگزيده شده بود. گيلانى نخستين نخست وزير خارج از خانواده بوتو و نخستين نخست وزير حزب مردم از استان پنجاب محسوب مى شود. در انتخابات روز ۱۸ فوريه ۲۰۰۸ (۲۹ بهمن ۱۳۸۶)هيچ حزب سياسى نتوانست اكثريت لازم براى تشكيل دولت در مركز را كسب كند و يك «پارلمان معلق» به وجود آمد كه شكل گيرى يك دولت ائتلافى متشكل از چهار حزب سياسى را به دنبال داشت. در اين دولت ائتلافى ۱۲۰ عضو مجلس ملى متعلق به حزب مردم، ۹۰ عضو متعلق به مسلم ليگ (نواز)، ۱۳ عضو متعلق به حزب ملى خلق (ANP) و ۶ عضو متعلق به جمعيت علماى اسلام (شاخه فضل الرحمان) است. كابينه ۲۴نفره كنونى كه در روز ۱۲ فروردين ۱۳۸۷ سوگند ياد نمود، از چهار حزب مذكور نمايندگى مى نمايد. در دومين مرحله معرفى وزراى جديد، جنبش متحد قومى نيز كه متعاقباً به ائتلاف حاكم پيوسته، وارد كابينه خواهد شد. در كابينه ۲۴نفره فعلى، ۱۱ وزير از حزب مردم، ۹ وزير از مسلم ليگ (نواز)، دو وزير از حزب ملى خلق و يك وزير از هر يك از جمعيت علماى اسلام (شاخه فضل الرحمان) و مناطق قبايلى تحت اداره دولت فدرال (فاتا) هستند. درحالى كه وزارتخانه هاى مهمى چون امور خارجه، قانون، تبليغات و رسانه ها و كار به حزب مردم واگذار شده، اغلب وزارتخانه هاى اقتصادى از جمله امور مالى، اقتصادى، بازرگانى، راه آهن، نفت، كشاورزى و توليدات دفاعى به عهده مسلم ليگ (نواز) گذاشته شده است. جمعيت علماى اسلام (شاخه فضل الرحمان) وزارتخانه امور مذهبى را به دست آورده و وزارت كشور تحت سرپرستى دستيار نزديك آصف على زردارى يعنى دكتر رحمان ملك قرار خواهد گرفت كه سمت مشاور نخست وزير در امور كشور و كنترل مواد مخدر را نيز به عهده دارد. مولانا فضل الرحمان رئيس جمعيت علماى اسلام (شاخه فضل الرحمان) سمت رئيس كميته پارلمانى در امور كشمير را كه سياست دولت در امور كشمير را تدوين مى نمايد، به عهده خواهد داشت. * چه شد كه نام گيلانى براى سمت نخست وزيرى پاكستان مطرح شد در حالى كه انتظار مى رفت چهره هاى ديگر و ا حزب مردم كانديداى اين سمت باشند آصف على زردارى، رئيس حزب مردم، در انتخابات مجلس ملى شركت نداشت و بنابراين، طبق قانون نمى توانست سمت نخست وزيرى را به عهده بگيرد. پس از ترور بى نظير بوتو در روز ۶دى ۱۳۸۶ و بازگشت آصف على زردارى به پاكستان از تبعيد و به عهده گرفتن رياست حزب مردم به جاى همسر مقتول خود، اختلافاتى بين وى و مخدوم امين فهيم عضو ارشد اين حزب كه در ۸ سال گذشته در غياب بى نظير بوتو امور حزب مردم را اداره مى نمود، بروز كرد. مخدوم امين فهيم روابط خوبى با رئيس جمهور مشرف دارد و حتى در سال ۲۰۰۲ نيز آقاى مشرف پست نخست وزيرى را به وى پيشنهاد كرده بود كه در آن زمان به دليل مخالفت بى نظير بوتو عملى نشد. با اين پيشينه، مخدوم امين فهيم به روابط نزديك با رئيس جمهور مشرف حتى پس از انتخابات ۲۹ بهمن ۱۳۸۶ متهم شد و اين امر رهبران مسلم ليگ (نواز) را عليه امين فهيم تحريك نمود و كليه تلاش ها و فشارها براى برگزيده شدن مخدوم امين فهيم به عنوان نخست وزير را خنثى ساخت. در اين موقعيت، آصف على زردارى با موافقت مسلم ليگ (نواز) ، سيد يوسف رضا گيلانى را كه به دستور مشرف به مدت ۵سال (۲۰۰۲ الى ۲۰۰۶ ) در زندان به سر برده بود، به عنوان كانديداى احزاب داراى اكثريت در پارلمان معرفى كرد. سيد يوسف رضا گيلانى دومين فرد از نوار «سرائيكى» زبان واقع در جنوب پنجاب است كه به پست نخست وزيرى دست يافته و اين امر مى تواند پايگاه حزب مردم را در استان پنجاب كه ۶۰ درصد جمعيت كشور و ۱۴۸ كرسى از مجموع ۲۷۲ كرسى مجلس ملى را در اختيار دارد، تقويت خواهد كرد؛ استانى كه به طور سنتى پايگاه مسلم ليگ (نواز) تلقى مى شده است. * گيلانى در اولين سخنرانى خود پس از كسب كرسى نخست وزيرى، اولويت دولتش را پيگيرى چندوچون ترور خانم بوتو توسط سازمان ملل اعلام كرده است. فكر مى كنيد مشرف با اين قضيه موافق باشد به دنبال ترور بى نظير بوتو در روز ۶ دى ،۱۳۸۶ حزب مردم و مسلم ليگ (نواز) خواستار انجام تحقيقات از سوى يك تيم سازمان ملل در حادثه مرگ بى نظير بوتو گرديدند. با توجه به حمايت ۲۵۴ نفر از نمايندگان مجلس ملى شامل ائتلاف حاكم از ميان كل ۳۴۲ نفر از نمايندگان اين مجلس، قطعنامه پارلمانى با كسب اكثريت سه چهارم كل اعضاى مجلس ملى تقاضاى تحقيقات سازمان ملل در حادثه مرگ بى نظير بوتو را خواهد كرد و در اين صورت، بنا به قانون اساسى پاكستان، رئيس جمهور امكان وتو كردن اين خواسته مجلس را نخواهد داشت؛ ضمن اينكه نخست وزير نيز براساس قانون اساسى رئيس امور اجرايى كشور به شمار مى رود و مى تواند درخواست براى انجام تحقيقات در اين مورد را به سازمان ملل ارائه دهد. * تصور مى كنيد گيلانى و دولتش و مجلس نيز به همكارى خود در مبارزه با تروريسم ادامه خواهند داد ائتلاف كنونى حاكم اعلام كرده كه تصميم گيرى درخصوص سياست مبارزه عليه تروريسم را از اين پس به جاى يك فرد واحد، مجلس ملى انجام خواهد داد؛ ضمن اين كه ظاهراً تصميم دارد باب مذاكره و تعامل با افراطيون را نيز باز كند. * چشم انداز دولت پاكستان را چطور ارزيابى مى كنيد در بخش سياست داخلى، تمركز دولت جديد طبعاً بر مسائل و مشكلات اقتصادى كشور بخصوص اقشار متوسط و ضعيف پاكستان خواهد بود و موفقيت در اين موضوع مستلزم صرف انرژى زيادى خواهد بود. درخصوص مسائل امنيتى نيز كه ديگر چالش بزرگ دولت جديد به شمار مى رود، دولت ائتلافى تصميم گرفته براى كنترل اعمال تروريستى با مبارزين وارد مذاكره شود. دربخش سياست خارجى، دولت جديد فرآيند تنش زدايى و گفت وگوهاى سازنده با هند براى حل و فصل مسئله كشمير را ادامه خواهد داد و دولت هند نيز آمادگى خود را براى ادامه اين روند اعلام كرده است. ائتلاف كنونى حاكم همچنين خواستار حل و فصل اختلافات خود با افغانستان خواهد بود. اين ائتلاف همچنين روابط اقتصادى با جمهورى اسلامى ايران و كشورهاى عربى واقع در سواحل جنوبى خليج فارس را تقويت خواهد كرد تا كمك مالى را از آنها براى فائق شدن بر مسائل اقتصادى كه پاكستان در حال حاضر با آن مواجه است دريافت نمايد. * عده اى از صاحبنظران معتقدند دولت جديد چندان يكدست نيست و شكننده به نظر مى رسد. نظر شما در اين مورد چيست يك دولت ائتلافى متشكل از پنج حزب مهم مسلماً داراى اختلاف نظرهايى خواهد بود. ولى هدف اصلى آنها كه به خاطر كسب آن، آنها متحد شده اند و همانا محدودنمودن اختيارات رئيس جمهور و انتقال به حاكميت دموكراسى و نظام پارلمانى است، آنها را به يكديگر نزديك مى كند. جداى از اين موضوع، نياز و تعامل احزاب حاكم بخصوص دو حزب اصلى (حزب مردم و مسلم ليگ كه اكنون اغلب بخش هاى اقتصادى دولت را تحت كنترل خود دارد) براى فائق آمدن بر مسائل اقتصادى حادى كه كشور در حال حاضر با آن مواجه است، ادامه خواهد يافت. * رابطه مشرف و دولت گيلانى را چگونه پيش بينى مى كنيد تاكنون رئيس جمهور مشرف بارها دولت جديد را يك دولت ميانه رو توصيف و اعلام كرده كه دولت جديد از حمايت و كمك كامل وى (رئيس جمهور) برخوردار خواهد بود. از سوى ديگر، تداوم اين ارتباط مثبت به عملكرد دولت و مجلس درخصوص مسائلى چون اعاده ديوانعالى سابق و مواردى از اين دست بستگى خواهد داشت. با اين حال، به نظر مى رسد كه براى بازگرداندن پاكستان به جاده ثبات، امنيت و توسعه تعامل مثبت بين دولت، مجلس و رئيس جمهور ضرورى باشد. * نقش ارتش پاكستان در معادلات سياسى جارى چه خواهد بود ژنرال پرويز اشفق كيانى، فرمانده جديد ارتش پاكستان، در تلاش است تا ارتش را از سياست دور نگه داشته و به عنوان يك نيروى ثبات ساز و يك وزنه اطمينان به پشت صحنه سياسى كشور سوق دهد و در اين راه اقدامات مهم و مؤثرى نيز انجام داده است كه از جمله آنها تلاش براى بازگرداندن تمامى مقامات نظامى از پست هاى غيرنظامى به ارتش بوده است. نقش مثبت ارتش در برگزارى موفق و آرام انتخابات اخير پاكستان به خوبى روشن بود. از سوى ديگر، شركاى دولت ائتلافى بويژه حزب مردم و مسلم ليگ (نواز) خواهان طرح و تصويب بودجه دفاعى كشور در مجلس و اعلام دارايى هاى مقامات ارتش هستند. اين امر مى تواند يك موضوع مهم و تعيين كننده در روابط ارتش و دولت باشد. ژنرال كيانى رئيس ستاد نيروى زمينى پاكستان اخيراً اعلام نموده كه نيروى زمينى كشور به آرمانهاى مردم كشمير تحقق خواهد بخشيد. بدين ترتيب، حل و فصل مسئله كشمير با هند توسط دولت كنونى، آزمايش حياتى اين دولت خواهد بود. * نقش دولت هاى خارجى بويژه آمريكا در اين معادلات چگونه خواهد بود و حضور نگروپونته و بوچر، دو مقام وزارت خارجه آمريكا در اسلام آباد آن هم در روز اول نخست وزيرى گيلانى چه معنا و مفاهيمى داشت سياست معمول دولت آمريكا، حمايت از افرادى است كه بتوانند منافع موجود آن كشور را تأمين نمايند. بازديد نگروپونته و بوچر از اسلام آباد در روزى كه گيلانى توسط مجلس ملى به عنوان نخست وزير برگزيده شد، بيش از هر چيز بيانگر نگرانى دولت آمريكا از رويكرد دولت جديد پاكستان درقبال همكارى در جريان مبارزه با تروريسم بود. آنها در اين سفر ضمن ديدار با اكثر مقامات ارشد پاكستان، اعلام كردند كه اگر دولت پاكستان به همكارى خود در مبارزه عليه تروريسم ادامه دهد، آنها كمكهاى بيشترى براى دولت فراهم خواهند كرد. ولى مقامات دولت جديد پاكستان اعلام كرده اند كه سياست اين كشور درخصوص ادامه و نوع اين همكارى توسط مجلس ملى تدوين خواهد شد. دولت كنونى براى حل و فصل مسئله تروريسم از طريق مذاكره با مبارزين و اجراى اصلاحات سياسى و اقتصادى در مناطق عشايرى تصميم گرفته است. * برخى اخبار حكايت از نوعى دو دستگى در حزب مردم دارند. اين موضوع تا چه حد جدى است حزب مردم يكى از مهمترين و باسابقه ترين احزاب سياسى پاكستان است كه از سازماندهى خوبى نيز برخوردار است. ممكن است در بحث تعيين و انتصاب افراد براى سمت هاى مختلف بعضاً دلخورى هايى نيز به وجود آمده باشد، اما بعيد است كه اين موضوع موجب خللى در سازمان اين حزب مهم پاكستان شود.
|